I-ốt đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển cơ thể con người, là vi chất quan trọng để tuyến giáp tổng hợp các hormon điều chỉnh quá trình phát triển của hệ thần kinh, phát triển hệ sinh dục và các bộ phận trong cơ thể, duy trì năng lượng. Ngoài ra, I-ốt còn có vai trò trong việc chuyển hóa beta – caroten thành vitamin A, tổng hợp protein hay hấp thụ đường trong ruột non.
Cơ thể con người không tự sản sinh ra i-ốt mà i-ốt phải được đưa từ bên ngoài vào, chủ yếu qua thức ăn. Các nhà khoa học ước tính khoảng 60% từ thức ăn động vật, 30% từ thức ăn thực vật, còn lại 10% từ nước uống và không khí…
Nguồn i-ốt trong thức ăn là các sản phẩm ở biển và các loại rau trồng trên đất nhiều i-ốt. Phần lớn ngũ cốc, các hạt họ đậu và củ có lượng i-ốt thấp. Biện pháp hữu hiệu nhất để phòng chống thiếu i-ốt là khuyến khích người dân sử dụng muối ăn có chứa i-ốt. Nhu cầu cần cho người trưởng thành là 0,14mg/ngày, ở phụ nữ là 0,1mg/ngày. Nhu cầu ở người mẹ cho con bú cao hơn bình thường 1,5 lần.
Muối i-ốt thực tế là hỗn hợp muối ăn có bổ sung thêm i-ốt theo tỷ lệ thích hợp, lượng i-ốt thêm vào không ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng mà còn làm cho thức ăn trở nên ngon hơn so với muối trắng thông thường, nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ, muối i-ốt được sản xuất theo dây chuyền bằng máy đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và chất lượng. Tuy nhiên, mọi người cần lưu ý bảo quản kín muối trong lọ hoặc trong túi vì i-ốt trong muối rất dễ bị bay hơi.
Mặc dù muối i-ốt rất phổ biến trên thị trường hiện nay nhưng, để tránh tình trạng bổ sung quá ít chất i-ốt vào cơ thể, các gia đình cần sử dụng muối i-ốt để làm gia vị nấu ăn hằng ngày thay cho muối trắng. Mỗi ngày một người chỉ nên ăn khoảng 6g muối i-ốt tương đương một muỗng cà phê, không nên sử dụng quá nhiều, người mắc bệnh chỉ ngưng sử dụng muối i-ốt khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ. Nên mua muối i-ốt ở những cơ sở kinh doanh uy tín, tránh mua phải muối i-ốt giả gây ảnh hưởng đến sức khỏe khi sử dụng. Khi phát hiện có các rối loạn do thiếu i-ốt, cần đến các cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị.
Ở nước ta, ngày 02/11 hằng năm được coi là ngày hưởng ứng toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt, vừa là lời tuyên truyền cũng như nhắc nhở người dân về tầm quan trọng của công tác phòng các rối loạn do thiếu i-ốt. Thiếu i-ốt có thể dẫn tới những nguy cơ như: Phụ nữ trong quá trình mang thai nếu không bổ sung đủ lượng i-ốt cần thiết sẽ gặp nhiều biến chứng nguy hiểm như sảy thai, thai lưu, sinh non. Trẻ sinh ra dễ gặp phải các dị tật bẩm sinh hoặc chậm phát triển trí tuệ, chậm lớn, nói ngọng ở trẻ em. Đối với người lớn, nếu không cung cấp đủ i-ốt cho cơ thể dễ mắc các bệnh suy tuyến giáp như bướu cổ, cơ thể suy nhược, hay mệt mỏi dẫn đến giảm khả năng lao động. Một số tình trạng rối loạn cũng có thể xảy ra do thiếu i-ốt như rối loạn tiêu hóa…
Do đó, việc tăng cường tuyên truyền để người dân biết và sử dụng thường xuyên muối i-ốt là vấn đề luôn được Trung tâm Y tế huyện Châu Phú quan tâm. Mới đây, đã có văn bản chỉ đạo cho Trạm Y tế xã, thị trấn khẩn trương tổ chức truyền thông hưởng ứng cao điểm về phòng chống các rối loạn do thiếu i-ốt trong tháng. Theo đó, các Trạm tập trung tổ chức truyền thông trong cộng đồng để hưởng ứng Ngày toàn dân mua và sử dụng muối i-ốt 02/11./.
Ys. Trần Phú Đông – Khoa YTCC – ATTP, TTYT Châu Phú
