Người cao tuổi có sức đề kháng yếu, nhiều bệnh nền, chất lượng cuộc sống suy giảm. Muốn duy trì sức khỏe, người cao tuổi cần có lối sống, sinh hoạt lành mạnh và có sự quan tâm chăm sóc từ gia đình và cộng đồng.
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội, tuổi thọ trung bình của người dân ngày càng được nâng cao. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, trong đó người cao tuổi chiếm tỷ lệ ngày càng lớn. Đây vừa là thành tựu đáng ghi nhận, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là công tác phòng, chống bệnh tật cho người cao tuổi.
Do đặc điểm sinh lý của quá trình lão hóa, người cao tuổi thường phải đối mặt với nhiều nguy cơ mắc bệnh, nhất là các bệnh mạn tính và bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, thoái hóa xương khớp, loãng xương, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ và trầm cảm. Bên cạnh đó, sức đề kháng suy giảm cũng khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh truyền nhiễm như cúm mùa, viêm phổi, sốt xuất huyết, COVID-19 và các bệnh đường hô hấp khác. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, các bệnh này có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng lao động, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Dinh dưỡng hợp lý là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong phòng, chống bệnh tật cho người cao tuổi. Cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo cân đối các nhóm chất, tăng cường rau xanh, trái cây, cá, đậu, sữa ít béo; hạn chế ăn mặn, ăn ngọt, thực phẩm nhiều dầu mỡ và đồ uống có cồn. Người cao tuổi nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày, ăn chậm, nhai kỹ để giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả, đồng thời uống đủ nước để duy trì chức năng trao đổi chất của cơ thể.
Cùng với chế độ dinh dưỡng hợp lý, việc duy trì thói quen rèn luyện thể lực thường xuyên có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Vận động giúp tăng cường sức bền tim mạch, cải thiện lưu thông máu, giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính và hạn chế tình trạng thoái hóa cơ xương khớp. Các hình thức vận động nhẹ nhàng, phù hợp như đi bộ, thể dục dưỡng sinh, yoga, thái cực quyền, đạp xe chậm… nên được duy trì đều đặn từ 30 đến 60 phút mỗi ngày, tùy theo thể trạng từng người.
Khám sức khỏe định kỳ là biện pháp cần thiết nhằm phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn và theo dõi quá trình điều trị. Việc kiểm tra thường xuyên các chỉ số như huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng tim phổi giúp người cao tuổi chủ động trong việc bảo vệ sức khỏe, hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm. Người cao tuổi cần tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn của cán bộ y tế, không tự ý sử dụng thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị.
Bên cạnh chăm sóc về thể chất, yếu tố tinh thần cũng đóng vai trò rất quan trọng. Người cao tuổi cần được quan tâm, động viên, tạo điều kiện tham gia các hoạt động xã hội, sinh hoạt câu lạc bộ, giao lưu với bạn bè, con cháu; duy trì các sở thích lành mạnh như đọc sách, nghe nhạc, làm vườn để giảm căng thẳng, phòng ngừa trầm cảm và sa sút trí tuệ.
Ngoài ra, việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin theo khuyến cáo của ngành y tế như vắc xin cúm mùa, viêm phổi, COVID-19 và một số bệnh truyền nhiễm khác là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ người cao tuổi trước nguy cơ dịch bệnh. Đồng thời, cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân, giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Phòng, chống bệnh tật cho người cao tuổi là nhiệm vụ mang tính chiến lược, lâu dài, cần sự chung tay của gia đình, cộng đồng và toàn xã hội. Việc xây dựng lối sống lành mạnh, chủ động chăm sóc sức khỏe, kết hợp với sự hỗ trợ của hệ thống y tế sẽ góp phần giúp người cao tuổi sống khỏe, sống vui, sống có ích, qua đó đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước./.
Huỳnh Tâm
Khoa TT.GDSK – TT.KSBT An Giang
