Làm mẹ an toàn là một chiến lược toàn diện nhằm đảm bảo mọi phụ nữ đều được hưởng sự chăm sóc cần thiết để khỏe mạnh trong suốt quá trình mang thai, trong sinh và sau sinh. Mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu tối đa tỷ lệ tai biến sản khoa, giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh. Chính vì vậy, các nội dung giáo dục sức khoẻ về Làm mẹ an toàn đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và nhiều nước quan tâm, trở thành nội dung quan trọng của Chiến lược chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em trên toàn cầu.
6 tuần sau sinh là “giai đoạn vàng”: Bà mẹ và trẻ sơ sinh cần được chăm sóc toàn diện để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và con. Giai đoạn bắt đầu ngay sau khi em bé chào đời và kéo dài đến sáu tuần (42 ngày), là thời điểm quan trọng đối với phụ nữ, trẻ sơ sinh, bạn đời, cha mẹ, người chăm sóc và gia đình. Các dịch vụ chăm sóc sau sinh là một thành phần cơ bản của chuỗi chăm sóc bà mẹ, trẻ sơ sinh và trẻ em và là chìa khóa để đạt được các Mục tiêu phát triển bền vững về sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em.
Để có một sức khoẻ mẹ tốt và trẻ phát triển một cách toàn diện, chăm sóc sau sinh cho bà mẹ và trẻ sơ sinh làm trung tâm là một cách chăm sóc toàn diện bằng cách nhận ra được nhu cầu, cảm xúc, thể chất, tinh thần và văn hoá chăm sóc đến từ cán bộ y tế và cả người thân trong gia đình để mang lại nhiều lợi ích quan trọng đối với sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh.
– Đối với bà mẹ: Giúp phòng ngừa và phát hiện sớm biến chứng nguy hiểm cho mẹ, giai đoạn sau sinh là thời điểm người mẹ có nguy cơ cao gặp phải các biến chứng như: chảy máu sau đẻ, nhiễm trùng vết mổ (nếu sinh mổ) hoặc vết rạch tầng sinh môn, tiền sản giật, sản giật sau sinh, thuyên tắc mạch, các vấn đề về huyết áp, tiểu đường thai kỳ; Hỗ trợ phòng ngừa trầm cảm sau sinh, đây là vấn đề tâm lý nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của mẹ và khả năng chăm sóc con; Hỗ trợ phục hồi sức khỏe toàn diện cho mẹ: Quá trình mang thai và sinh đẻ khiến cơ thể người mẹ tiêu hao rất nhiều năng lượng và chịu nhiều tổn thương. Chăm sóc sau sinh giúp mẹ phục hồi thể lực, lấy lại sức khỏe, nhanh lành vết thương, vết mổ, cải thiện tình trạng thiếu máu, thiếu chất dinh dưỡng, khôi phục chức năng các cơ quan trong cơ thể. Bằng các lựa chọn dịch vụ chăm sóc tối ưu như: tiếp xúc da kề da ngay sau sinh hoạc sau mỗ lấy thai, cho trẻ bú sữa mẹ càng sớm càng tốt, theo dõi sức khoẻ toàn diện của mẹ trong 1 giờ đầu, tuầu đầu và 2 đến 6 tuần sau sinh. Ngoài ra, vấn đề đi lại, nghỉ ngơi hợp lý, chế độ dinh dưỡng dưỡng theo tháp dinh dưỡng hợp lý dành cho bà mẹ đang nuôi con bú, sự tiết sữa mẹ, vệ sinh cá nhân, tinh thần thoải mái …
– Đối với trẻ sơ sinh: Đảm bảo sự phát triển khỏe mạnh của trẻ sơ sinh, thiết lập và duy trì nuôi con bằng sữa mẹ vì sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Chăm sóc sau sinh giúp hỗ trợ mẹ trong việc cho con bú đúng cách, giải quyết các vấn đề liên quan đến sữa mẹ; Chăm sóc sau sinh giúp bà mẹ và gia đình theo dõi và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ở trẻ như vàng da, nhiễm trùng rốn, các vấn đề về hô hấp, tiêu hóa để kịp thời can thiệp. Giúp cha mẹ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để chăm sóc trẻ, cho trẻ bú sớm và bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu; chăm sóc về thể chất, tinh thần và theo dõi các mốc phát triển của trẻ; Tiêm chủng đầy đủ theo Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia …
Hãy đến cơ sở y tế gần nhất khi bà mẹ và trẻ có các dấu hiệu bất thường sau sinh: chảy máu bất thường, sản dịch hôi, sốt cao, đau bụng dữ dội, vết mổ có dấu hiệu nhiễm trùng sưng đỏ chảy mủ, bé bỏ bú, sốt cao, quấy khóc nhiều …
Các dịch vụ chăm sóc sau sinh hiện nay được thực hiện ngay sau sinh tại cơ sở y tế và kể cả tại nhà cho bà mẹ và trẻ sơ sinh bởi các nhân viên y tế có kỹ năng. Điều quan trọng đáng kể là sự hợp tác và tuân thủ các chế độ dịch vụ chăm sóc của phụ nữ, bạn đời, cha mẹ, người chăm sóc và gia đình là điều tất yếu để đạt được hiệu quả cao nhất. Giảm thiểu tối đa tỷ lệ tai biến sản khoa, giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh, đồng thời đảm bảo mẹ khỏe mạnh và con phát triển tốt.
Bên cạnh đó, người chồng và gia đình cần giúp bà mẹ về vật chất và tinh thần trong quá trình sinh con và chăm sóc trẻ sau sinh. Gia đình và cộng đồng cần hỗ trợ để tạo môi trường an toàn cho bà mẹ và trẻ sơ sinh./.
Bs. Nguyễn Văn Tỉnh – Khoa SKSS – TT.KSBT An Giang
