Thiếu vi chất dinh dưỡng ở trẻ em là tình trạng trẻ bị thiếu các vitamin và khoáng chất quan trọng với sự phát triển của trẻ. Trong đó, vi chất trẻ thường bị thiếu nhất là sắt, vitamin A và i-ốt. Ngoài ra, các vi chất dinh dưỡng trẻ có nguy cơ bị thiếu hụt cao khác là folate, kẽm và vitamin D.
Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng nguy hại ở chỗ là làm tăng nguy cơ tử vong, giảm chất lượng cuộc sống và suy giảm năng suất lao động của trẻ sau này.
Năm nay, ngành y tế tổ chức “Ngày vi chất dinh dưỡng, cho uống vitamin A được xem là giải pháp quan trọng thường niên nhằm nhằm cải thiện công tác phòng chống thiếu Vi chất dinh dưỡng, phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ em và bà mẹ”.
Các cách bổ sung vi chất dinh dưỡng
Bổ sung i ốt: I ốt: Khi cơ thể bị thiếu i ốt, tuyến giáp to lên, gây ra bướu cổ. Trẻ bị thiếu i ốt chậm phát triển trí tuệ, chậm lớn, nói ngọng, học kém. Nhu cầu i ốt ở trẻ em khoảng 90mcg- 120 mcg một ngày. Các thực phẩm có nhiều i ốt là các loại cá biển, rong biển, rau cải xoong, tảo…
Bổ sung vitamin A dưới dạng tiền chất như Beta-Carotene vừa an toàn do cơ thể chuyển hóa theo nhu cầu sử dụng, không tích tụ gây độc. Các thực phẩm có nhiều vitamin A như: thịt, gan, trứng gà, sữa, rau xanh, quả có màu vàng, đỏ (gấc, cà rốt, bí đỏ, xoài, đu đủ… có nhiều Beta-Carotene).
Bổ sung sắt: Thiếu sắt gây thiếu máu, trẻ bị thiếu máu kém hoạt bát, thiếu tập trung hay buồn ngủ. Các bà mẹ nên tham gia chương trình phòng chống thiếu máu dinh dưỡng cho phụ nữ có thai uống bổ sung sắt – acid folic trong suốt thai kỳ và bổ sung sắt cho trẻ qua thực phẩm giàu sắt.
Bổ sung kẽm: Kẽm có vai trò quan trọng trong quá trình tăng trưởng, miễn dịch. Thiếu kẽm làm trẻ chậm lớn, biếng ăn, giảm sức đề kháng hay mắc bệnh nhiễm trùng, suy dinh dưỡng và chậm phát triển chiều cao. Thực phẩm có nhiều kẽm: lòng đỏ trứng gà, sò, trai, hến, lươn, ốc, củ cải, đậu tương (đậu nành) …
Bổ sung canxi và vitamin D: Các thực phẩm có nhiều canxi: tôm, tép, cua, cá, sữa, phomai, rau dền, rau mồng tơi…Vitamin D có nhiều trong dầu cá, cá biển, gan, trứng gà…
Để phòng thiếu vi chất dinh dưỡng ở trẻ, chúng ta cần
1. Cải thiện chất lượng bữa ăn. Sử dụng đa dạng, phối hợp nhiều loại thực phẩm (nhất là sữa) cho bữa ăn hàng ngày; khuyến khích lựa chọn thực phẩm có Bổ sung đa vi chất dinh dưỡng.
2. Cho trẻ bú sớm, nuôi trẻ hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn.
3. Sử dụng các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng cho bữa ăn bổ sung của trẻ. Thêm mỡ hoặc dầu để tăng hấp thu Vitamin A, Vitamin D.
4. Cho trẻ trong độ tuổi uống Vitamin A liều cao 2 lần/ năm, bà mẹ sau sinh trong vòng một tháng uống một liều Vitamin A.
5. Trẻ từ 24 đến 60 tháng tuổi uống thuốc tẩy giun 2 lần/ năm. Thực hiện vệ sinh ăn uống, vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường phòng chống nhiễm giun.
6. Phụ nữ tuổi sinh đẻ, phụ nữ có thai cần uống viên sắt/axit folic hoặc viên đa vi chất theo hướng dẫn.
Tóm lại: Nhu cầu cơ thể về vi chất dinh dưỡng một lượng rất nhỏ, có thể tính bằng mcg đến mg, nhưng khi thiếu lại gây hại kinh khủng như rối loạn tăng trưởng chậm. Bổ sung đúng và đủ hàng ngày là giải pháp tối cần thiết. Đề phòng thiếu hụt vi chất ở trẻ em, cha mẹ nên áp dụng các biện pháp nói trên để trẻ phát triển khỏe mạnh và toàn diện ./.
Bs Lê Minh Uy – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật An Giang
