Tự kỷ (hay rối loạn phổ tự kỷ), là một hội chứng rối loạn phát triển có liên quan đến sự phát triển chức năng của não, đặc trưng bởi những khiếm khuyết về kỹ năng giao tiếp xã hội, ngôn ngữ hành vi, sở thích bị hạn chế hoặc lặp đi lặp lại.
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác dẫn đến tự kỷ vẫn chưa được tìm ra. Tuy nhiên, các yếu tố về di truyền và môi trường sống có thể liên quan đến tình trạng tự kỷ của trẻ.
Yếu tố di truyền: Các gen bị đột biến làm ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền thần kinh, đặc biệt là thần kinh não gây tổn thương não bộ. Trong quá trình mang thai: Nếu mẹ bị đái tháo đường, cúm, sởi, sử dụng thuốc không đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ, bị căng thẳng hoặc gặp các vấn đề viêm nhiễm trùng, bệnh tuyến giáp,… thì trẻ khi sinh ra có nguy cơ cao mắc bệnh tự kỷ. Người mẹ khi mang thai tiếp xúc thường xuyên với các chất độc hại như thuốc lá, rượu bia, ma túy… cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ trẻ bị tự kỷ.
Các yếu tố môi trường (hóa chất, ô nhiễm), yếu tố gia đình (bố mẹ ít quan tâm đến sinh hoạt của con, chăm sóc chưa đúng cách), yếu tố bệnh lý (động kinh, cấu trúc não bất thường)… cũng có thể là nguyên nhân gây chứng tự kỷ.
Đại hội đồng Liên hợp quốc chỉ định ngày 02 tháng 4 là ngày thế giới nhận thức về chứng tự kỷ lần đầu vào năm 2007. Năm 2024, với chủ đề “Chuyển đổi từ tồn tại sang phát triển: Người mắc tự kỷ chia sẻ quan điểm theo khu vực”, đây được xem như là cơ hội để khẳng định và thúc đẩy việc thực hiện đầy đủ tất cả các quyền con người và quyền tự do cơ bản cho người tự kỷ trên thế giới, làm cơ sở thể hiện sự bình đẳng với những người khác.
Hưởng ứng ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ 02/4/2024, tất cả mọi người nói chung và các bậc cha mẹ, người chăm sóc trẻ cần quan tâm, chú ý và thực hiện những nội dung cụ thể như:
Trẻ tự kỷ rất cần tình yêu thương và sự quan tâm chăm sóc đặc biệt từ ba mẹ và người thân. Vì vậy, hãy dành nhiều thời gian hơn để chơi và trò chuyện với trẻ. Hơn hết, cha mẹ cũng cần được huấn luyện để hiểu được con, sống hòa hợp hơn với những dấu hiệu và phong cách giao tiếp của con. Từ đó tạo ra sự tham gia chung và tăng cường sự chú ý của trẻ.
Nên phối hợp với các chuyên gia tâm lý, thực hiện các phương pháp trị liệu để giúp trẻ tự kỷ phát triển các kỹ năng xã hội và cải thiện khả năng giao tiếp như phân tích hành vi và liệu pháp lời nói, ngôn ngữ… can thiệp, trị liệu cho trẻ mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ và lan tỏa tình yêu thương của cộng đồng đối với trẻ mắc hội chứng này./.
Hiền Thục – Trung tâm Y tế TX Tân Châu
