1. Sự sống rất quý
Ngày 10/9 được chọn là ngày Thế giới Phòng, chống tự tử nhằm kêu gọi cộng đồng nâng cao nhận thức về tác hại từ hành vi tự tử, đồng thời thúc đẩy mọi người hành động để ngăn chặn việc thực hiện hành vi này.
Trên thế giới, cứ mỗi 40 giây lại có một người tự sát. Theo tổ chức y tế thế giới WHO, mỗi năm có khoảng 10 đến 20 triệu trường hợp tự sát, trong đó có khoảng một triệu người chết. Tỷ lệ tự tử toàn cầu đã tăng 60% trong 45 năm qua.
Ba cấp độ ý tưởng – thực hiện không thành và tự tử.
Ý tưởng tự sát là người bệnh có ý nghĩ muốn chết, đang suy nghĩ, cân nhắc hoặc lên kế hoạch tự sát nhưng chưa hành động.
Toan tự sát là người bệnh đã suy nghĩ một cách có ý thức về việc tự làm mình chết, sau đó có những hành vi tự sát nhưng không hoàn thành.
Tự sát (tự tử) là khi người bệnh đã tự thực hiện hành động cố ý gây ra cái chết cho bản thân mình (tự sát hoàn thành).
2. Chúng ta có thể sử dụng các kỹ thuật y tế để chẩn đoán tự sát ?
Bác sĩ có thể xác định xem bạn có nguy cơ cao đối với tự sát dựa trên các triệu chứng, bệnh sử cá nhân và tiền sử bệnh của gia đình.
Bác sĩ ghi nhận các triệu chứng, mức độ thường xuyên và các tình trạng y khoa nhất định có tính chất di truyền trong gia đình để thiết lập cách giải thích cho các triệu chứng và tiến hành các xét nghiệm cần thiết cho chẩn đoán.
Các đánh giá bao gồm:
- Các tình trạng sức khỏe tâm thần: trong nhiều trường hợp, ý nghĩ tự tử là do một rối loạn sức khỏe tâm thần tiềm ẩn. Nếu bác sĩ nghi ngờ một rối loạn sức khỏe tâm thần gây ra ý nghĩ tự tử, họ sẽ giới thiệu bạn đến một chuyên gia sức khỏe tâm thần để xác định và lập kế hoạch điều trị hiệu quả cho tình trạng cụ thể của bạn.
- Lạm dụng chất gây nghiện: lạm dụng rượu hoặc ma túy… làm tăng các suy nghĩ tự tử và hành vi tự tử.
· Thuốc
3. Những phương pháp nào dùng để điều trị tự sát ?
Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cơ bản gây ra những suy nghĩ và hành vi tự tử. Chúng ta có thể dùng các phương thức sau:
* Tâm lý – trò chuyện
Liệu pháp trò chuyện, hay còn gọi là liệu pháp tâm lý, là một phương pháp điều trị có thể giúp giảm nguy cơ tự tử. Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) là một hình thức điều trị bằng cách nói chuyện, thường được sử dụng cho những người đang có những suy nghĩ tự tử. Phương pháp này hướng dẫn bạn làm thế nào để vượt qua các sự kiện căng thẳng trong cuộc sống và các cảm xúc có thể góp phần gây ra suy nghĩ và hành vi tự tử của bạn. CBT cũng có thể giúp bạn thay thế niềm tin tiêu cực với những suy nghĩ tích cực, lấy lại cảm giác hài lòng và kiểm soát cuộc sống của mình.
* Sử dụng thuốc
Nếu liệu pháp trò chuyện không đủ tác dụng bác sỹ sẽ dùng thuốc.
- Các thuốc chống trầm cảm
- Các thuốc chống rối loạn thần kinh
- Các thuốc chống lo âu
* Cần có một chế độ sinh hoạt phù hợp
- Tránh rượu và ma túy: kiêng sử dụng rượu và ma túy là rất quan trọng, vì đây là những chất có thể làm tăng tần suất các ý nghĩ tự tử.
- Tập thể dục thường xuyên: tập thể dục ít nhất 3 lần mỗi tuần, đặc biệt là ở ngoài trời và dưới ánh sáng mặt trời vừa phải. Hoạt động thể chất giúp kích thích việc sản xuất một số chất nhất định trong não làm cho bạn cảm thấy hạnh phúc hơn và thoải mái hơn.
- Ngủ ngon: ngủ ít nhất 6-8 giờ mỗi đêm là rất quan trọng. Bạn nên nói chuyện với bác sĩ nếu bạn bị khó ngủ.
- Để giúp ngăn chặn các ý nghĩ tự tử, bạn nên nói chuyện với một ai đó để quản lý cảm xúc tự tử một mình. Nhận được sự giúp đỡ chuyên nghiệp và sự hỗ trợ từ những người thân yêu, điều này có thể giúp bạn dễ dàng vượt qua các thách thức đang gây ra những ý định và hành vi tự tử.
- Dùng thuốc theo chỉ dẫn. Bạn không bao giờ nên thay đổi liều hoặc ngưng dùng thuốc đang uống trừ khi được sự đồng ý của bác sĩ.
- Đi tái khám đầy đủ. Điều quan trọng là bạn phải tham dự đầy đủ các buổi trị liệu và các cuộc hẹn gặp cho các dịch vụ chăm sóc y tế.
- Hãy chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo.
Tóm lại, dù vì bất kỳ lý do gì, ý tưởng tự tử cần được ngăn chặn ngay lập tức. Phòng ngừa tự tử được xem là cấp cứu tâm thần. Vấn đề hoàn toàn có thể ngăn ngừa và ngăn chặn kịp thời nếu được chẩn đoán và điều trị./.
Ths.Bs Lê Minh Uy – Phó Giám đốc TT.KSBT An Giang
