Bệnh Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Bệnh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. “Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh tay chân miệng thường xuất hiện vào giai đoạn chuyển mùa như từ tháng 4 đến tháng 6 và tháng 10 đến tháng 12 hàng năm. Bệnh đa số gặp ở trẻ nhỏ dưới 3 tuổi, tuổi càng nhỏ bệnh càng nặng. 95% các trường hợp bệnh sẽ tự khỏi sau 7-10 ngày, nhưng cũng có nhiều trẻ mắc ở độ nặng phải nhập viện và thở máy. Do đó, bác sĩ Khanh khuyến cáo, phụ huynh có con nhỏ cần chú ý dấu hiệu bệnh tay chân miệng theo giai đoạn để kịp thời cách ly và nhập viện điều trị nếu bệnh tiến triển nặng. Bác sĩ Khanh chia sẻ thêm, các dấu hiệu cảnh báo bệnh tay chân miệng là trẻ tự nhiên bỏ ăn; miệng chảy nước miếng nhiều; khóc; kêu đau miệng; mụn nước hoặc phát ban nổi ở lòng bàn chân, bàn tay, đầu gối, mông; có nhiều nốt lở ở miệng họng. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ở bác sĩ chuyên khoa Nhi gần nhất để xác định bệnh”.
- Tác nhân gây bệnh và đường lây truyền: Bệnh do nhóm vi rút đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Coxsackie A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, họng, nước bọt, dịch từ các bọng nước hoặc phân của Người bệnh.
- Các dấu hiệu nhận biết sớm: Người bệnh thường có các dấu hiệu sau
– Sốt nhẹ hoặc sốt cao;
– Mệt mỏi, đau họng, biếng ăn;
– Loét miệng: Các vết loét đỏ hoặc bóng nước ở niêm mạc miệng, lưỡi, lợi;
– Phát ban: Các dát đỏ hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối;
Một số trường hợp nặng có thể kèm theo các triệu chứng/dấu hiệu: Co giật, run chi, đi loạng choạng, thở mệt, da nổi vân tím, tay chân lạnh,..
- Biện pháp phòng bệnh hiệu quả: Để phòng tránh bệnh Tay chân miệng, cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:
* Vệ sinh cá nhân:
– Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi đùa.
– Cắt móng tay cho trẻ, giữ gìn vệ sinh thân thể sạch sẽ.
– Không cho trẻ ngậm mút đồ chơi, không ăn chung dụng cụ ăn uống.
* Vệ sinh môi trường:
– Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày (đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, ghế…) bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
– Xử lý chất thải đúng quy định, đặc biệt là chất nôn và phân của trẻ mắc bệnh.
– Đảm bảo nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ.
* Giám sát và cách ly trẻ mắc bệnh Tay chân miệng:
– Theo dõi sức khỏe của trẻ hàng ngày. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời.
– Trẻ mắc bệnh cần được cách ly tại nhà, không đến trường hoặc nơi đông người cho đến khi khỏi bệnh hoàn toàn (thường là từ 10-14 ngày).
* Tiêm chủng vắc xin: Việc tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất. Hiện nay, vắc xin Envacgen (Virus Enterovirus A71 [EV71] toàn phần bất hoạt 2,5mcg/0,5ml – Hỗn dịch tiêm) phòng bệnh tay chân miệng do vi rút EV71 đã được Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam theo Quyết định số 145/QĐ-QLD ngày 17/3/2026 về việc ban hành danh mục 13 vắc xin, sinh phẩm được cấp, gia hạn giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam – Đợt 58.
- Xử lý khi trẻ mắc bệnh
– Khi trẻ có dấu hiệu bệnh, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
– Tại nhà, cần cho trẻ nghỉ ngơi, ăn uống đủ chất dinh dưỡng và uống nhiều nước.
– Theo dõi sát sao các dấu hiệu nặng để đưa trẻ đến cơ sở y tế điều trị kịp thời.
Thông điệp: Mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cần chung tay thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh Tay chân miệng. Hãy nhớ: “Rửa tay sạch sẽ – Ăn uống vệ sinh – Tiêm chủng đầy đủ – Cách ly kịp thời” để bảo vệ sức khỏe cho trẻ em và cộng đồng./.
BS CKI. Phạm Hồng Thanh
Trung tâm Y tế Long Xuyên
