Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus tấn công hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua vết cắn, cào hoặc liếm. Khi đã phát bệnh, tỷ lệ tử vong gần như 100%.
Tại Việt Nam, dịch bệnh dại vẫn diễn biến rất phức tạp với hàng chục ca tử vong mỗi năm (riêng đầu năm 2026 đã ghi nhận 30 trường hợp), gây tổn thất lớn về người và kinh tế. Trong đó, An Giang nằm trong nhóm 12 tỉnh, thành phố có nguy cơ cao về dịch bệnh dại trên cả nước.
Bệnh lây thế nào và phát ra sao?
Nguồn lây: Chủ yếu từ chó (96–97%), mèo (3–4%) và động vật máu nóng. Virus chạy ngầm dọc dây thần kinh về não mà không gây triệu chứng báo trước.
Thời gian ủ bệnh: Từ 2–8 tuần (trung bình 1–3 tháng). Đặc biệt, trẻ em bị cắn sâu ở đầu, mặt, cổ có thể phát bệnh siêu nhanh (chỉ 10–15 ngày).
Vì sao nhiều người tử vong vì bệnh dại? 100% ca tử vong là do KHÔNG tiêm vắc xin/huyết thanh vì:
Chủ quan (63%): Nghĩ chó nhà nuôi hoặc thấy vật nuôi đang bình thường nên bỏ qua.
Sợ vắc xin: Lo ngại vô căn cứ về tác dụng phụ. (Thực tế: Vắc xin dại thế hệ mới cực kỳ an toàn cho cả trẻ em và phụ nữ mang thai).
Chữa sai cách: Dùng thuốc nam, đắp lá, “lấy nọc” làm lỡ “thời gian vàng” cứu sống bệnh nhân.
Trách nhiệm bắt buộc của người nuôi chó, mèo
Quản lý an toàn: Khai báo với chính quyền; nhốt vật nuôi. Ra đường phải xích, đeo rọ mõm và có người dắt.
Tiêm phòng: Tiêm dại định kỳ hằng năm cho chó, mèo (đạt tối thiểu 70–80% tổng đàn).
Cam kết “5 KHÔNG”:
1. Không nuôi chó, mèo chưa tiêm phòng.
2. Không nuôi khi chưa khai báo.
3. Không thả rông.
4. Không để chó cắn người.
5. Không gây ô nhiễm môi trường.
Quy trình 5 bước sơ cứu chuẩn y tế khi bị cắn/cào
1. Rửa vết thương: Rửa ngay dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong 15 phút.
2. Sát trùng: Bôi cồn 70°, cồn iod hoặc Povidone-iodine.
3. Bảo vệ: Không nặn bóp, không khâu hoặc băng kín vết thương.
4. Đến y tế: Tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại càng sớm càng tốt.
5. Tuyệt đối không: Tự điều trị, đắp lá hoặc tìm thầy lang lấy nọc.
KHUYẾN CÁO TỪ NGÀNH Y TẾ:
Tuyệt đối không chủ quan với bệnh dại! Mỗi gia đình hãy chủ động tiêm phòng cho chó, mèo, quản lý vật nuôi an toàn và nắm rõ cách xử trí đúng khi bị động vật cào, cắn để bảo vệ bản thân cùng cộng đồng./.
Phạm Kim Duyên – TTYT Châu Đốc
