Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã có hiệu lực từ ngày 01/5/2013, nhưng thực tế tình trạng hút thuốc không đúng nơi quy định vẫn còn diễn ra phổ biến. Để xây dựng một môi trường sống không khói thuốc lá, chúng ta cần nắm vững những quy định về những địa điểm cấm hút thuốc lá và nghĩa vụ của người hút thuốc lá. Nội dung này được thể hiện qua Điều 11, Điều 12 và Điều 13 của Luật.
Điều 11. Địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn
Theo Điều 11 của Luật, pháp luật quy định rất rõ ràng về các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn. Việc này nhằm cách ly khói thuốc khỏi những không gian đòi hỏi sự an toàn cháy nổ và sức khỏe cao nhất.
Nhóm cấm tuyệt đối cả không gian trong nhà và trong phạm vi khuôn viên: thuốc lá bị cấm hoàn toàn tại cơ sở y tế; cơ sở giáo dục (trừ cao đẳng, đại học, học viện); cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; và các cơ sở, khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao. Việc cấm cả ở không gian ngoài trời (khuôn viên) của các cơ sở này nhằm đảm bảo khói thuốc không có cơ hội tiếp xúc thụ động với trẻ nhỏ và người bệnh.
Nhóm cấm tuyệt đối không gian trong nhà: Đối với không gian làm việc, trường cao đẳng, đại học, học viện và các địa điểm công cộng khác (không thuộc nhóm trên), quy định cấm được áp dụng cho toàn bộ khu vực “trong nhà”. Điều này đảm bảo quyền được hít thở không khí trong lành của sinh viên và mọi người đang ở địa điểm tập trung đông người.
Nhóm phương tiện giao thông công cộng cấm tuyệt đối: Khói thuốc bị cấm hoàn toàn trên các không gian kín và đông người như ô tô, tàu bay và tàu điện.
Điều 12. Địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng được phép có nơi dành riêng cho người hút thuốc lá
Nếu Điều 11 mang tính chất cấm triệt để, thì Điều 12 thể hiện sự hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đặc thù của một số ngành kinh doanh dịch vụ, vận tải hành khách đường dài.
Các địa điểm được phép có khu vực hút thuốc: Pháp luật cho phép một số địa điểm cấm hút thuốc trong nhà nhưng được bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc, bao gồm: khu vực cách ly của sân bay; quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch; và phương tiện giao thông như tàu thủy, tàu hỏa.
Điều kiện đảm bảo đối với khu vực hút thuốc: Dù được phép bố trí, nhưng các cơ sở này phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc để khói thuốc không rò rỉ ra không gian chung. Các điều kiện bao gồm: phải có phòng và hệ thống thông khí tách biệt hoàn toàn; trang bị dụng cụ chứa mẩu, tàn thuốc lá; có biển báo dễ quan sát và bắt buộc phải có thiết bị phòng cháy, chữa cháy.
Tuy nhiên, Pháp luật không khuyến khích việc duy trì vĩnh viễn các phòng hút thuốc này. Khoản 3 và khoản 4 Điều 12 nêu rõ: khuyến khích người đứng đầu các địa điểm này tổ chức cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà, đồng thời Chính phủ sẽ quy định việc chuyển các địa điểm này thành nơi cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà cho phù hợp với từng thời kỳ.
Điều 13. Nghĩa vụ của người hút thuốc lá
Việc thiết lập các khu vực cấm (Điều 11, 12) sẽ không có ý nghĩa nếu thiếu đi ý thức tuân thủ của các cá nhân. Điều 13 trực tiếp quy định 3 nghĩa vụ liên quan đến người sử dụng thuốc lá.
Nghĩa vụ tuân thủ không gian: Người hút thuốc tuyệt đối không được hút tại các địa điểm đã có quy định cấm.
Nghĩa vụ bảo vệ đối tượng yếu thế ngay tại không gian tư: Đáng chú ý, pháp luật cấm người hút thuốc thực hiện hành vi này trong nhà khi có mặt của trẻ em, phụ nữ mang thai, người bệnh và người cao tuổi. Quy định này nhằm bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất do hút thuốc thụ động.
Nghĩa vụ giữ gìn vệ sinh và môi trường chung: Kể cả khi đang ở khu vực được phép hút thuốc, người hút vẫn phải có nghĩa vụ giữ vệ sinh chung, bỏ tàn và mẩu thuốc đúng nơi quy định.
Qua phân tích sơ bộ các quy định tại Điều 11, 12 và 13 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy một cơ chế bảo vệ ba tầng: Thiết lập “vùng xanh”; Khoanh vùng và kiểm soát chặt chẽ rủi ro tại các khu vực dịch vụ/giao thông đặc thù; và Quy định nghĩa vụ của người hút thuốc lá. Việc tuân thủ đồng bộ ba điều luật này chính là chìa khóa để kiến tạo một môi trường sống trong lành “Không khói thuốc lá” và an toàn cho sức khỏe cộng đồng./.
Minh Hải
Khoa TT-GDSK, TT.KSBT tỉnh An Giang
