Cúm mùa là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm lưu hành ở tất cả các nơi trên thế giới. Các triệu chứng của cúm mùa bao gồm sốt đột ngột, ho (thường là ho khan), đau đầu, đau cơ và khớp, mệt mỏi, đau họng và chảy nước mũi. Ho có thể nặng và kéo dài từ hai tuần trở lên.
Hiện, trung bình có khoảng 1 tỷ ca nhiễm cúm hằng năm, trong đó có từ 3 đến 5 triệu trường hợp diễn tiến nặng. Cúm mùa vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao nhất thế giới, với gần 650.000 ca tử vong hằng năm. Cứ mỗi phút trôi qua lại có một người tử vong do cúm. Cúm không phân biệt tuổi tác, giới tính, bất cứ ai cũng có nguy cơ nhiễm cúm mùa.
Người có bệnh lý nền mạn tính cần thận trọng với cúm mùa vì khi mắc bệnh có thể làm nặng hơn các bệnh lý nền sẵn có như tim mạch, hen, COPD, đái tháo đường; tăng gấp 6 lần nguy cơ nhập viện, gấp 6 lần nguy cơ tử vong do biến chứng trên bệnh nhân đái tháo đường; châm ngòi cho tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim.
Tại Việt Nam, cúm mùa thường lưu hành quanh năm, nhưng có xu hướng tập trung vào mùa đông, xuân. Các chuyên gia cảnh báo, đỉnh điểm mùa cúm tại nước ta có thể rơi vào khoảng tháng 3-4 và tháng 9-10 hằng năm.
Hầu hết mọi người phục hồi hết sốt và các triệu chứng khác trong vòng một tuần mà không cần chăm sóc y tế. Tuy nhiên, cúm mùa có thể gây ra bệnh nặng hoặc tử vong, đặc biệt trong số các nhóm đối tượng nguy cơ cao bao gồm trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, nhân viên y tế và những người đang mắc các bệnh nặng khác. Những biến chứng cúm mùa như nhiễm trùng xoang, nhiễm trùng tai là mức độ nhẹ, trong khi viêm phổi là một biến chứng nặng có thể do nhiễm virus cúm đơn thuần hoặc nhiễm đồng thời virus cúm và vi khuẩn. Các biến chứng nghiêm trọng khác có thể bao gồm viêm cơ tim, viêm não, viêm cơ và suy đa cơ quan (ví dụ như suy hô hấp và suy thận).
Tiêm vaccin phòng cúm mùa hằng năm là phương pháp phòng bệnh chủ động hiệu quả nhất. Vaccin cúm có hiệu quả phòng bệnh lên đến 90%, giảm tỷ lệ tử vong và nguy cơ biến chứng, diễn tiến nặng khi đồng nhiễm cúm và các tác nhân gây bệnh khác. Các chủng virus cúm thường xuyên thay đổi mỗi năm. Các nhà sản xuất sẽ căn cứ vào dữ liệu khảo sát của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về các chủng cúm lưu hành mỗi năm, để sản xuất vắc xin mang lại hiệu quả phòng bệnh tốt nhất.Vaccin cúm an toàn, hiệu quả, có sẵn đã được sử dụng trong hơn 60 năm qua. Miễn dịch ở những người tiêm vaccin theo thời gian vì vậy nên tiêm vaccin hàng năm để phòng bệnh cúm mùa. Tiêm vaccin phòng cúm mùa đặc biệt quan trọng đối với những người có nguy cơ bị biến chứng của bệnh cúm và những người sống chung hoặc chăm sóc những người có nguy cơ cao.
WHO khuyến cáo tiêm phòng cúm mùa hàng năm cho các đối tượng sau:
– Phụ nữ mang thai ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ
– Trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi
– Người cao tuổi (trên 65 tuổi)
– Người mắc bệnh mãn tính
– Nhân viên y tế.
Ngoài tiêm chủng phòng bệnh, Các biện pháp vệ sinh cá nhân cũng rất quan trọng trong phòng cúm mùa như:
– Rửa tay thường xuyên và lau khô tay đúng cách
– Vệ sinh hô hấp tốt – che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, sử dụng khăn giấy đúng cách
– Tự nguyện cách ly sớm những người cảm thấy mệt mỏi, sốt và có các triệu chứng cúm khác
– Tránh tiếp xúc gần với người bệnh
– Tránh chạm vào mắt, mũi hoặc miệng.
Vaccin cúm gồm 4 loại: Ivacflu-S (Việt Nam), GC Flu (Hàn Quốc), Influvac Tetra (Hà Lan), và Vaxigrip Tetra (Pháp)./.
BS Dương Quốc Hiền
Khoa truyền nhiễm – BVĐK An Giang
