Viêm gan virus là bệnh lý nhiễm trùng và tổn thương các tế gan do virus gây ra. Mặc dù các loại virus có thể gây ra các triệu chứng giống nhau, tuy nhiên con đường lây truyền và mức độ ảnh hưởng đến gan có sự khác nhau. Hiện nay, bệnh viêm gan đã và đang để lại gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế và xã hội. Theo thống kê, tỉ lệ mắc ung thư gan tại Việt Nam xếp thứ 4 thế giới, trung bình cứ 100.000 dân có hơn 23 người mắc bệnh. Trong khi đó, 80% ca ung thư gan bắt nguồn từ viêm gan B, 5% từ viêm gan C. Đối với viêm gan virus B,C nếu không được phát hiện sớm và điều trị tốt sẽ gây nhiều biến chứng nặng như xơ gan, ung thư gan, gây tử vong.
Viêm gan do virus có rất nhiều loại, hiện nay có 5 chủng vi rút viêm gan chính là A, B, C, D và E; trong đó ba loại phổ biến nhất là viêm gan A, B và C. Ba loại viêm gan này có thể là cấp tính – kéo dài dưới 6 tháng, còn viêm gan B và C có thể là mạn tính. Người mắc viêm gan A do ăn những thực phẩm hoặc nước uống nhiễm virus viêm gan A. Virus này cũng có thể lây truyền qua đường miệng – hậu môn ở những người quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chung kim tiêm với người bệnh. Còn viêm gan B lây lan qua tiếp xúc với máu, lây truyền từ mẹ sang con, lây truyền qua đường tình dục. Đối với viêm gan C chủ yếu là do nhiễm trùng qua da gây ra, thường lây lan qua dùng chung kim tiêm với người bệnh và chăm sóc vết thương không tốt, dẫn đến nhiễm trùng. Viêm gan D cũng lây nhiễm bằng đường máu hoặc do tiếp xúc trực tiếp với những chất dịch từ cơ thể đang bị nhiễm bệnh như nước tiểu, máu, tinh dịch, dịch âm đạo. Nhưng người bệnh sẽ chỉ bị nhiễm viêm gan D khi đã bị nhiễm sẵn viêm gan B. Đối với viêm gan E thì lây truyền qua đường tiêu hóa do ăn uống thịt động vật có vú mang mầm bệnh chưa được nấu chín.
Những người mắc viêm gan do virus thường nhẹ và không có triệu chứng. Khi các triệu chứng xuất hiện, chúng có thể kéo dài từ 15 – 180 ngày sau khi nhiễm trùng. Sau đây là biểu hiện chung của các loại viêm gan:
– Giai đoạn đầu của viêm gan là giai đoạn cấp tính: Tiêu chảy, mệt mỏi, chán ăn, sốt nhẹ, đau cơ khớp, buồn nôn, đau bụng nhẹ, giảm cân, vàng da. Giai đoạn cấp tính thường không nguy hiểm. Tuy nhiên, ở một số người, bệnh có thể dẫn đến suy gan cấp tính và gây tử vong.
– Viêm gan mạn tính: Có thể dẫn đến suy gan tiến triển với các triệu chứng vàng da, sưng các chi dưới, nhầm lẫn, máu trong phân hoặc nôn mửa. Ngoài ra, còn có các triệu chứng khác như nước tiểu đậm màu, phát ban da, ngứa da, phân có màu sáng, lưỡi, tròng mắt và da đều vàng. Thực tế, nhiều người không biết mình bị viêm gan mạn tính cho tới khi tình trạng suy gan xảy ra hoặc khi đã xuất hiện biến chứng nặng như xơ gan, ung thư gan.
Bệnh viêm gan virus nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây các biến chứng nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng người bệnh. Chính vì vậy chúng được ví như: “Sát thủ thầm lặng” với sức khoẻ con người. Để phòng ngừa viêm gan do virus chúng ta cần thực hiện theo các khuyến cáo sau:
1. Tiêm phòng viêm gan A, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, luôn ăn chín uống sôi. không ăn rau sống, tiết canh, những món gỏi, không ăn hoa quả đã cắt gọt sẵn khi nghi ngờ về vệ sinh.
2. Tiêm phòng viêm gan B, sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, tìm hiểu bạn tình có bị viêm gan B không. Không sử dụng chung kim tiêm, bàn chải đánh răng, dao cạo, dụng cụ xăm trổ làm móng với người viêm gan B. Không tiêm chích ma tuý.
3. Kiêng uống bia rượu, quan hệ tình dục an toàn. Không sử dụng chung kim tiêm bàn chải đánh răng, dao cạo, dụng cụ xăm trổ làm móng với người người khác.
4. Tiêm phòng viêm gan D. Quan hệ tình dục an toàn, bịt kín các vết thương hở. Cẩn thận với xăm hình, xỏ khuyên tai, làm móng …
5. Giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân và vệ sinh ăn uống./.
Nguyễn Minh Thời – Trung tâm Y tế TX Tịnh Biên
