Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) lấy ngày 28/07 là “Ngày phòng chống viêm gan” hàng năm, nhằm lan tỏa thông điệp đến cộng đồng trên toàn Thế giới tăng cường nhận thức và kiến thức về phòng chống bệnh viêm gan do vi rút; cũng như chẩn đoán điều trị. Theo thống kê của WHO, mỗi năm có hơn một triệu người chết vì bệnh viêm gan do vi rút. Chủ đề của Ngày phòng chống Viêm gan thế giới năm 2023 là: “Chúng ta không thể chờ đợi”, Chúng ta không chờ đợi sự thay đổi – chúng ta đang đấu tranh để biến nó thành hiện thực. Đây là lời kêu gọi hành động, đẩy nhanh nỗ lực loại bỏ bệnh viêm gan siêu vi ngay bây giờ. Đồng thời là nhu cầu cấp thiết về xét nghiệm và điều trị cho những người thực sự cần thiết”.
Vậy bệnh viêm gan do những nguyên nhân nào gây ra? Bệnh viêm gan là tình trạng các tế bào gan bị tổn thương và viêm nhiễm. Nguyên nhân bệnh chủ yếu do vi rút gây ra, có thể do nhiễm các chất độc hại hoặc do sử dụng rượu-bia thường xuyên. Có 05 loại vi rút gây bệnh viêm gan gồm vi rút: A, B, C, D và E. Trong đó, viêm gan A, B và C là các loại viêm gan thường gặp và gây ảnh hưởng đến sức khỏe lớn nhất. Bệnh không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm, vì vậy người bệnh rất khó để phát hiện bệnh và điều trị kịp thời.
Tại Việt Nam, viêm gan vi rút đang là nguyên nhân hàng đầu gây ra căn bệnh ung thư gan. Ngày Viêm gan Thế giới cũng tạo cơ hội để tập trung vào các hành động như:
– Nâng cao nhận thức về các dạng viêm gan khác nhau và phương thức lây truyền;
– Tăng cường công tác phòng ngừa, sàng lọc, kiểm soát bệnh viêm gan siêu vi và các bệnh liên quan;
– Tăng độ bao phủ vắc-xin viêm gan B và lồng ghép vào các chương trình tiêm chủng quốc gia;
– Phối hợp trong phản ứng toàn cầu với bệnh viêm gan.
Trong đó:
– Những người mắc viêm gan siêu vi không thể chờ đợi xét nghiệm.
– Những người mắc viêm gan không thể chờ đợi các phương pháp điều trị.
– Các bà mẹ tương lai không thể chờ đợi các để kiểm tra và điều trị viêm gan.
– Trẻ sơ sinh không thể chờ đợi để được tiêm vắc xin viêm gan khi chào đời.
– Những người bị viêm gan không thể chờ đợi để chấm dứt sự kỳ thị và phân biệt đối xử.
– Những người ra quyết định không thể chờ đợi và phải hành động ngay bây giờ để việc loại bỏ bệnh viêm gan trở thành hiện thực thông qua chính sách và tài trợ.
WHO nhấn mạnh sự cần thiết của việc đưa dịch vụ chăm sóc viêm gan đến gần các cơ sở y tế ban đầu và cộng đồng hơn để mọi người có cơ hội tiếp cận điều trị và chăm sóc tốt hơn, bất kể họ mắc bệnh viêm gan nào. WHO đặt mục tiêu đạt được loại trừ bệnh viêm gan vào năm 2030. Để đạt được điều đó, WHO kêu gọi các quốc gia đạt được các mục tiêu cụ thể:
– Giảm 90% các ca nhiễm mới viêm gan B và C;
– Giảm 65% các ca tử vong liên quan đến viêm gan do xơ gan và ung thư;
– Đảm bảo rằng ít nhất 90% người nhiễm vi rút viêm gan B và C được chẩn đoán;
– Và ít nhất 80% những người đủ điều kiện nhận được sự điều trị thích hợp.
Đường lây truyền phổ biến của viêm gan siêu vi B? Một là mẹ truyền sang con (mẹ nhiễm vi rút viêm gan B sẽ lây truyền sang cho con lúc mang thai, chuyển dạ và cho con bú); hai là đường máu và ba là đường quan hệ tình dục không an toàn. Cho nên, cần phải có sự vô trùng tuyệt đối trong các động tác tiêm truyền các loại dịch và thuốc để chữa bệnh. Kiểm soát chặt chẽ việc truyền máu. Thực hiện tình dục an toàn như hạn chế các bạn tình, sử dụng bao cao su,… Kế đến là việc thực hiện xét nghiệm máu để xem cơ thể đã có kháng thể kháng lại vi rút viêm gan B chưa? Nếu chưa có nên thực hiện việc tiêm vắc xin theo đúng quy định của Bộ Y tế.
Làm gì để phòng lây viêm gan siêu vi B từ mẹ sang con? Đối với trẻ em, tiêm chủng vắc xin viêm gan B ngay từ lúc mới sinh là biện pháp phòng bệnh sớm nhất và hiệu quả nhất. Hiện nay tất cả các trẻ sơ sinh đều được tiêm chủng vắc xin phòng viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu theo chuẩn lịch tiêm chủng quốc gia (lịch tiêm chủng được thực hiện thường xuyên hàng tháng tại các Trạm y tế xã). Nếu các trẻ em được tiêm chủng vắc xin phòng viêm gan B đầy đủ theo đúng phác đồ của Bộ Y tế, thì chắc chắn rằng 95% các trẻ em sẽ không bị mắc bệnh viêm gan siêu vi B. Sau đó, từ một đến hai tháng tuổi, bé tiếp tục được tiêm chủng mũi thứ hai và đến sáu tháng tuổi tiêm chủng mũi thứ ba. Những mũi chủng ngừa trên sẽ giúp cơ thể bé tạo kháng thể chống lại vi rút viêm gan B. Nếu trẻ khi mới chào đời mà không được tiêm chủng vắc xin viêm gan B, thì 90% số bé được sinh ra từ người mẹ mang mầm bệnh viêm gan B sẽ trở thành người mang mầm bệnh suốt đời. Trong đó, có khoảng 25% số bé trên sẽ chết vì xơ gan hoặc ung thư gan về sau./.
Bs.Phạm Hồng Thanh – Trung tâm Y tế TP Long Xuyên
