Vì mục tiêu phòng ngừa và tiến tới loại trừ bệnh sốt rét, Ngày Thế giới phòng chống sốt rét 25/4 được các nước thành viên của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) sáng lập vào năm 2007. Từ đó, các nước tăng cường hợp tác, đầu tư cho công tác phòng, chống sốt rét, tiến đến ngăn chặn và loại trừ sốt rét, không còn sốt rét ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống người dân. Mục tiêu Chiến lược quốc gia phòng, chống và loại trừ sốt rét giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2030 ở Việt Nam: Đảm bảo tất cả người dân đều được tiếp cận với chẩn đoán sớm bệnh sốt rét, điều trị kịp thời và hiệu quả tại các cơ sở y tế. Những người có nguy cơ mắc sốt rét được trang bị kiến thức và các biện pháp bảo vệ phù hợp. Người nhiễm ký sinh trùng sốt rét được giám sát và điều trị khỏi bệnh, tránh lây lan cho cộng đồng.. Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe, phòng chống sốt rét ở những vùng nguy cơ và những đối tượng nguy cơ cao.

* Nguyên nhân mắc bệnh sốt rét: Bệnh sốt rét là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do ký sinh trùng sốt rét (KSTSR) Plasmodium gây nên. Bệnh lấy truyền chủ yếu do muỗi anopheles đốt hút máu từ người bệnh (có KSTSR) và truyền bệnh sang người lành. Bệnh lưu hành có tính chất địa phương, có thể gây thành dịch. Bệnh có thể chữa khỏi và phòng chống được.
* Tác hại của bệnh sốt rét: Gây thiếu máu: do ký sinh trùng sốt rét vào trong máu phá vỡ hàng loạt hồng cầu, dẫn đến thiếu máu, da xanh, môi thâm, mệt mỏi, gầy yếu. Gan to, lách to, Trẻ em bị mắc bệnh sốt rét cơ thể còi cọc chậm lớn, kém thông minh. Nếu không kịp thời chẩn đoán điều trị có thể sẽ dẫn đến tử vong.
* Các yếu tố nguy cơ mắc bệnh sốt rét: Muỗi Anopheles thường đốt vào thời điểm chiều tối và buổi tối. Vùng rừng núi, có suối nước trong chảy chậm là nơi thích hợp cho Anopheles đẻ trứng và phát triển. Mùa mưa làm tăng số trường hợp bệnh sốt rét do nước đọng sau các trận mưa tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Anopheles sinh trưởng và phát triển.
* Biểu hiện của bệnh sốt rét: Các triệu chứng chính bao gồm: Rét run, sốt và vã mồ hôi. Tuy nhiên cần xem xét tiền sử dịch tễ của người bệnh để biết trước đó người bệnh có đi vào cùng sốt rét lưu hành hay không.
* Làm thế nào để được chẩn đoán và điều trị: Nếu có sốt, hay nghi ngờ mắc sốt rét, người bệnh cần tìm đến cơ sở y tế gần nhất để được xét nghiệm, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Khi được chẩn đoán mắc sốt rét người bệnh cần phải tuân thủ phác đồ điều trị: Uống đúng thuốc, đủ liều và cần được xét nghiệm tìm KSTSR sau 3 ngày uống thuốc điều trị. Nếu không tuân thủ phác đồ điều trị có thể sẽ dẫn đến mầm bệnh còn nằm trong cơ thể người bệnh và dẫn đến tái phát bệnh hay lam cho KSTSR tăng sức chịu đựng với thuốc sốt rét, gây nguy cơ kháng thuốc và lây lan cho cộng đồng.
* Làm thế nào để phòng bệnh sốt rét: Hiện nay khi chưa có vắc-xin phòng ngừa sốt rét thì phương pháp phòng bệnh hữu hiệu nhất là phòng chống muỗi truyền bệnh.
– Ngăn sự tiếp xúc giữa người và muỗi truyền bệnh;
– Diệt muỗi bằng phun tồn lưu và tẩm màn hóa chất diệt muỗi;
– Dọn dẹp nhà cửa gọn gàng, đốt hương muỗi. Ở tất cả các cửa sổ cũng như cửa ra vào người dân có thể đóng lưới và sử dụng quạt máy để giảm tối đa sự xâm nhập của muỗi vào nhà;
– Phun hóa chất diệt muỗi hoặc tẩm hóa chất vào màn, mắc màn mỗi khi đi ngủ được xem là biện pháp phòng bệnh sốt rét hữu hiệu nhất hiện nay. Bôi thuốc xua muỗi lên những nơi da hở, mặc áo dài tay, quần dài khi đi làm rừng, làm nương…;
– Phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh quanh nhà, làm nhà xa rừng và xa nguồn nước;
– Hạn chế bọ gậy: khơi thông dòng chảy, vớt rong rêu làm thoáng mặt nước.
– Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống sốt rét, ngành Y tế đề nghị các ban ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội và các tầng lớp nhân dân tham gia có hiệu quả công tác phòng chống sốt rét. Đặc biệt là các cơ quan truyền thông, phóng viên các báo đài tích cực phối hợp và đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, vận động cộng đồng xã hội để cùng chung tay đẩy lùi bệnh sốt rét để tiến tới loại trừ tất cả các loài sốt rét trên phạm vi toàn quốc vào năm 2030, góp phần chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân./.
Ys. Quách Tuấn Anh – Trung tâm Y tế TP Long Xuyên


