Từ phòng cấp cứu: Cuộc giành giật sự sống và những tiếng kêu cứu thầm lặng
Đối với đội ngũ thầy thuốc tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực và Chống độc tại Trung tâm Y tế Chợ Mới, các ca cấp cứu ngộ độc do tự tử luôn là những tình huống y khoa khẩn cấp. Ở đó, ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ được tính bằng từng phút, từng giây.
Chỉ tính riêng trong những ngày đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Y tế Chợ Mới đã tiếp nhận hơn 20 trường hợp tự tử liên quan đến việc sử dụng hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và các loại thuốc tân dược. Nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng ngộ độc cấp tính, đe dọa trực tiếp đến hô hấp và tuần hoàn, buộc phải can thiệp chuyên sâu khẩn cấp và chuyển tuyến trên.
Đáng lo ngại, đa số nạn nhân là thanh thiếu niên, có trường hợp nhỏ tuổi nhất chỉ mới 14 tuổi. Đằng sau quy trình rửa dạ dày, ngọn đèn cấp cứu không bao giờ tắt và nhịp máy theo dõi sinh tồn là tiếng thở dài tuyệt vọng trước biến cố cuộc sống hay những lời tâm sự nghẹn ngào từ chính em nhỏ khi vừa trải qua ranh giới sinh tử:
“Con tuyệt vọng… con đã cố gắng hết sức nhưng dường như không ai hiểu con cả. Mẹ con đã la mắng con rất nhiều về việc không phải con làm. Con rất buồn và không ai biết mỗi đêm con đều khóc một mình” (lời kể của em NTNQ 14 tuổi nhập viện vì uống 30 viên thuốc tân dược tự tử).
Những câu nói ấy không đơn thuần là sự than vãn. Đó là lời cầu cứu thầm lặng bị bỏ lỡ trước khi biến thành hành vi bộc phát.
Dấu hiệu lâm sàng và hành vi cần nhận diện sớm
Y học khẳng định: Tự tử hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được nhận diện và can thiệp kịp thời. Gia đình và cộng đồng cần đặc biệt chú ý nếu người thân có các biểu hiện:
Về ngôn ngữ: Thường xuyên nhắc đến cái chết, sự vô giá trị của bản thân (“Tôi là gánh nặng”, “Ước gì tôi biến mất”, “Mọi chuyện sắp kết thúc rồi”).
Về cảm xúc: Rối loạn tâm trạng đột ngột, từ buồn bã kéo dài chuyển sang thờ ơ hoàn toàn, hoặc hay dằn dỗi, bộc phát sự giận dữ vô cớ.
Về hành vi: Rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, thu mình cô lập, bỏ bê học tập, công việc, tự làm tổn thương thể xác hoặc đột ngột đem cho những đồ vật cá nhân quan trọng nhất.
Để ngăn chặn bi kịch trước khi bệnh nhân phải đưa vào phòng cấp cứu, cần có sự phối hợp đồng bộ từ mọi phía:
Đối với gia đình: Lắng nghe tích cực và không phán xét. Đừng gạt bỏ cảm xúc của con trẻ bằng những câu phán xét như “Có vậy cũng buồn”. Hãy cất giữ cẩn thận các loại hóa chất nông nghiệp, thuốc diệt cỏ và thuốc tân dược trong nhà ngoài tầm tay của trẻ em và người đang khủng hoảng tâm lý.
Đối với nhà trường và đoàn thể: Tăng cường giáo dục kỹ năng sống, xây dựng môi trường học tập thân thiện, chủ động kết nối với y tế cơ sở khi phát hiện học sinh có biểu hiện trầm cảm, suy nghĩ tiêu cực.
Đối với y tế cơ sở: Đẩy mạnh tư vấn tâm lý, phát hiện sớm nguy cơ tại cộng đồng, thực hiện quy trình sơ cấp cứu ngộ độc nhanh chóng và chuẩn xác.
Nếu bạn hoặc ai đó quanh bạn đang trải qua những ngày tháng tăm tối và cảm thấy tuyệt vọng, xin đừng chịu đựng một mình, Hãy:
– Mạnh dạn chia sẻ với người thân, thầy cô, bạn bè hoặc người mà bạn tin tưởng.
– Chủ động đến ngay các cơ sở Y tế: Bệnh viện, Trung tâm Y tế hoặc các Trạm Y tế gần nhất để được khám, tư vấn và hỗ trợ chuyên môn kịp thời.
– Bạn cũng có thể gọi đến Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em: 111 để nhận trợ giúp tâm lý miễn phí 24/7./.
Nguyễn Trọng Toàn – TTYT Chợ Mới
