Bệnh Dại là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người, đặc biệt thường gặp qua vết cắn, cào của chó, mèo mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh. Khi bệnh Dại đã phát bệnh, nguy cơ tử vong là rất cao. Vì vậy, chủ động phòng ngừa và xử trí đúng ngay sau khi bị động vật cắn, cào có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo vệ tính mạng mỗi người và cộng đồng.
Thực hiện Công văn số 6212/SYT-NVY ngày 17/8/2026 của Sở Y tế tỉnh An Giang về tăng cường phòng, chống bệnh Dại và triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh Dại 28/9/2026, ngành Y tế kêu gọi người dân nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không chủ quan khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ cắn, cào.
1. Chủ động phòng bệnh từ việc quản lý chó, mèo
Mỗi gia đình nuôi chó, mèo cần thực hiện nghiêm việc tiêm vắc xin phòng bệnh Dại đầy đủ, đúng lịch cho vật nuôi. Không để chó, mèo thả rông, không để vật nuôi tiếp xúc tùy tiện với người lạ, đặc biệt là trẻ em.
Chủ nuôi cần quản lý chặt chẽ chó, mèo; thực hiện các quy định của địa phương về tiêm phòng và quản lý vật nuôi. Việc tiêm phòng đầy đủ cho đàn chó, mèo không chỉ bảo vệ vật nuôi mà còn góp phần tạo “hàng rào” bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng.
Theo chỉ đạo của Sở Y tế, các địa phương cần phối hợp với ngành Nông nghiệp rà soát, thống kê đàn chó, mèo và tổ chức tiêm phòng vắc xin Dại cho đàn vật nuôi; đồng thời xử lý các trường hợp không chấp hành quy định tiêm phòng hoặc để vật nuôi thả rông gây nguy hiểm cho cộng đồng.
2. Tuyệt đối không chủ quan khi bị chó, mèo cắn hoặc cào
Một trong những sai lầm nguy hiểm là cho rằng “chó nhà”, “chó quen”, “vết cắn nhẹ” hoặc “không chảy nhiều máu” thì không cần đi tiêm phòng.
Không nên chủ quan với bất kỳ trường hợp nào bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh Dại cắn, cào.
Ngay sau khi bị động vật cắn, cào, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám, đánh giá nguy cơ phơi nhiễm, tư vấn và chỉ định tiêm vắc xin phòng Dại, huyết thanh kháng Dại khi cần thiết.
Người dân tuyệt đối không tự ý điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học, không tự đắp thuốc, đắp lá hoặc sử dụng các biện pháp không có cơ sở y khoa. Công văn của Sở Y tế yêu cầu các Trạm Y tế thực hiện sơ cứu, rửa vết thương đúng kỹ thuật và chuyển người bệnh đến cơ sở đủ điều kiện để được tiêm vắc xin, huyết thanh kháng Dại kịp thời.
3. Xử trí đúng ngay sau khi bị động vật cắn, cào
Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi có nguy cơ mắc bệnh Dại cắn, cào, người dân cần:
Thứ nhất, nhanh chóng xử trí vết thương đúng cách. Vết thương cần được rửa sạch và sơ cứu theo hướng dẫn chuyên môn.
Thứ hai, đến ngay cơ sở y tế. Nhân viên y tế sẽ đánh giá tình trạng vết thương và nguy cơ phơi nhiễm để có hướng xử trí phù hợp, bao gồm chỉ định vắc xin phòng Dại và huyết thanh kháng Dại trong những trường hợp cần thiết.
Thứ ba, tuân thủ đầy đủ lịch tiêm chủng được nhân viên y tế hướng dẫn.
Không tự ý bỏ tiêm hoặc trì hoãn việc tiêm phòng vì cho rằng vết thương nhỏ hoặc con vật vẫn khỏe mạnh.
Sở Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh bảo đảm vắc xin phòng Dại, huyết thanh kháng Dại và thực hiện nghiêm quy trình đánh giá nguy cơ, phân loại vết thương và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.
4. Không điều trị bệnh Dại bằng phương pháp dân gian
Bệnh Dại là bệnh đặc biệt nguy hiểm. Khi người bệnh đã xuất hiện các biểu hiện lâm sàng của bệnh Dại thì khả năng tử vong rất cao.
Vì vậy, phòng bệnh sau phơi nhiễm là biện pháp có ý nghĩa quyết định. Người dân không nên nghe theo những lời truyền miệng, không tìm đến các phương pháp chữa bệnh Dại chưa được khoa học chứng minh.
Hãy tin tưởng và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được nhân viên y tế tư vấn và xử trí đúng.
5. Cộng đồng cùng chung tay phòng, chống bệnh Dại
Phòng, chống bệnh Dại không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà cần sự tham gia của chính quyền địa phương, ngành Nông nghiệp, ngành Y tế, trường học, gia đình và toàn thể cộng đồng.
Mỗi người dân hãy trở thành một tuyên truyền viên bằng những hành động đơn giản:
– Tiêm phòng Dại đầy đủ cho chó, mèo.
– Không thả rông chó, mèo.
– Không trêu chọc hoặc tiếp xúc với chó, mèo có biểu hiện bất thường.
– Không chủ quan khi bị chó, mèo cắn hoặc cào.
– Xử trí vết thương đúng cách và đến ngay cơ sở y tế.
– Không tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.
– Chủ động chia sẻ kiến thức phòng bệnh Dại cho gia đình và cộng đồng.
6. Nhiệm vụ Phòng, chống bệnh dại tại các cơ sở y tế:
6.1. Đối với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật là đầu mối chuyên môn kỹ thuật, chủ động phối hợp với cơ quan chuyên ngành Thú y để thường xuyên trao đổi, chia sẻ thông tin về tình hình bệnh Dại trên đàn động vật và trên người; tổng hợp tình hình dịch tễ, xác định và cảnh báo các khu vực có nguy cơ cao để triển khai biện pháp phòng, chống phù hợp. Đồng thời, thực hiện các nhiệm vụ:
– Xây dựng nội dung, tài liệu và đẩy mạnh truyền thông phòng, chống bệnh Dại tại cộng đồng, trường học và các khu vực có nguy cơ cao.
– Tập trung tuyên truyền về mức độ nguy hiểm của bệnh Dại; vận động người dân không chủ quan khi bị chó, mèo cắn, cào.
– Tăng cường giám sát, phát hiện, điều tra dịch tễ và quản lý các trường hợp phơi nhiễm bệnh Dại.
– Hướng dẫn, kiểm tra các điểm tiêm chủng vắc xin phòng Dại, bảo đảm dây chuyền lạnh, vật tư y tế và cập nhật dữ liệu tiêm chủng theo quy định.
– Phối hợp với cơ quan thông tin, báo chí và truyền thông địa phương tăng cường đăng tin, bài, thông điệp, phóng sự và các sản phẩm truyền thông trước, trong và sau ngày 28/9/2026.
– Kiểm tra, đôn đốc các cơ sở y tế thực hiện khai báo, cập nhật dữ liệu tiêm chủng và giám sát bệnh truyền nhiễm trên hệ thống thông tin theo quy định.
6.2. Đối với các bệnh viện đa khoa công lập và tư nhân
Các bệnh viện cần bảo đảm đầy đủ cơ số thuốc cấp cứu, dịch truyền, vắc xin phòng Dại, huyết thanh kháng Dại và phương tiện hồi sức tích cực theo quy định.
Đối với người bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ cắn, cào, cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện nghiêm:
– Đánh giá nguy cơ phơi nhiễm.
– Phân loại vết thương.
– Xử trí cấp cứu ban đầu.
– Thực hiện điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.
– Tiêm vắc xin phòng Dại và sử dụng huyết thanh kháng Dại khi có chỉ định.
– Theo dõi, xử trí phù hợp nhằm hạn chế thấp nhất các trường hợp tử vong do bệnh Dại.
Bên cạnh đó, bệnh viện cần tổ chức tập huấn, cập nhật kiến thức về xử trí và điều trị dự phòng bệnh Dại cho nhân viên y tế trực tiếp làm công tác khám chữa bệnh và tiêm chủng.
6.3. Đối với Trung tâm Y tế
Trung tâm Y tế có trách nhiệm chỉ đạo chuyên môn cho các Trạm Y tế duy trì hiệu quả hoạt động tư vấn, sơ cứu vết thương ban đầu và điểm tiêm phòng Dại tại cơ sở.
Cần niêm yết công khai danh sách, địa chỉ và số điện thoại liên hệ của các cơ sở y tế có triển khai tiêm vắc xin phòng Dại để người dân dễ dàng tiếp cận khi có nhu cầu.
Trung tâm Y tế đồng thời tổ chức tập huấn, cập nhật kiến thức về xử trí và điều trị dự phòng bệnh Dại cho nhân viên y tế trực tiếp làm công tác khám bệnh, chữa bệnh, tiêm chủng thuộc Trung tâm và đội ngũ nhân viên y tế tại các Trạm Y tế trên địa bàn phụ trách.
Ngoài ra, Trung tâm Y tế phối hợp với Phòng Văn hóa – Xã hội thuộc UBND xã, phường, đặc khu trong giám sát dịch tễ, quản lý các trường hợp phơi nhiễm và kiểm tra, giám sát chuyên môn tại các Trạm Y tế.
6.4. Đối với Trạm Y tế xã, phường, đặc khu
Trạm Y tế là cơ sở y tế gần dân, có vai trò quan trọng trong phát hiện, tư vấn và xử trí ban đầu đối với người bị động vật cắn, cào. Hướng dẫn người dân xử trí vết thương ban đầu đúng cách và đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn, tiêm vắc xin và huyết thanh kháng Dại khi có chỉ định.
Khi tiếp nhận người bị chó, mèo hoặc động vật cắn, cào, Trạm Y tế cần:
Một là, thực hiện sơ cứu và rửa vết thương ban đầu đúng kỹ thuật chuyên môn.
Hai là, tư vấn và giải thích rõ mức độ nguy hiểm của bệnh Dại, giúp người dân hiểu rằng không được chủ quan và cần được đánh giá nguy cơ phơi nhiễm.
Ba là, chuyển gửi kịp thời người bệnh đến Trung tâm Y tế hoặc cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để được tiêm vắc xin và huyết thanh kháng Dại khi có chỉ định.
Bốn là, tuyệt đối không để người dân tự ý điều trị bằng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học.
Trạm Y tế cũng là đầu mối chuyên môn tham mưu UBND cấp xã và phối hợp với Phòng Văn hóa – Xã hội, trưởng ấp, khóm, tổ dân phố đẩy mạnh tuyên truyền, vận động từng hộ gia đình chấp hành việc tiêm phòng vắc xin cho đàn chó, mèo nuôi.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh Dại 28/9/2026, hãy cùng xây dựng cộng đồng chủ động phòng bệnh, nâng cao trách nhiệm của người nuôi chó, mèo và giảm thiểu tối đa nguy cơ tử vong do bệnh Dại.
THÔNG ĐIỆP TUYÊN TRUYỀN
– PHÒNG BỆNH DẠI – BẢO VỆ TÍNH MẠNG!
– TIÊM VẮC XIN PHÒNG DẠI CHO CHÓ, MÈO – BẢO VỆ GIA ĐÌNH, BẢO VỆ CỘNG ĐỒNG!
– BỊ CHÓ, MÈO CẮN, CÀO – KHÔNG CHỦ QUAN, ĐẾN NGAY CƠ SỞ Y TẾ!
– KHÔNG ĐIỀU TRỊ BỆNH DẠI BẰNG PHƯƠNG PHÁP DÂN GIAN CHƯA ĐƯỢC KIỂM CHỨNG!
Phạm Trầm An Khương
Khoa TT-GDSK – TT.KSBT An Giang
