Bệnh bại liệt (Poliomyelitis) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi-rút Polio gây ra. Dù hiện nay thế giới đã kiểm soát tốt căn bệnh này nhờ vắc-xin, bại liệt vẫn là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là ở trẻ em dưới 5 tuổi.
1. Vi-rút Polio Tấn Công Cơ Thể Như Thế Nào?
Vi-rút bại liệt lây lan chủ yếu qua đường phân – miệng (do nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm) hoặc qua giọt bắn đường hô hấp.
Khi vào cơ thể, vi-rút nhân lên ở đường tiêu hóa, sau đó xâm nhập vào máu và hệ thần kinh trung ương. Tại đây, chúng phá hủy các tế bào sừng trước tủy sống và nhân vận động của dây thần kinh sọ não dẫn đến tình trạng yếu cơ, liệt cơ, thậm chí là tử vong do liệt cơ hô hấp.
2. Triệu Chứng Nhận Biết
Khoảng 90 – 95% người nhiễm vi-rút Polio không có triệu chứng rõ rệt nhưng vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác. Ở những trường hợp phát bệnh, triệu chứng được chia làm các thể:
Thể nhẹ (Không liệt): Sốt nhẹ, đau đầu, đau họng, buồn nôn, mệt mỏi kéo dài vài ngày rồi tự khỏi.
Thể nặng (Liệt): Chiếm dưới 1% số ca. Bắt đầu bằng các triệu chứng giống cúm, sau đó tiến triển nhanh thành đau cơ nghiêm trọng, mất phản xạ gân xương và liệt mềm cấp tính (thường bị lệch một bên chân hoặc tay).
3. Di Chứng Nặng Nề
Bại liệt không thể chữa khỏi hoàn toàn. Những người may mắn sống sót sau thể liệt thường phải gánh chịu những di chứng suốt đời:
+ Teo cơ, biến dạng xương khớp, chân tay bất đối xứng; Vẹo cột sống.
+ Hội chứng hậu bại liệt (Post-polio syndrome): Xảy ra từ 15 – 40 năm sau khi khỏi bệnh, khiến người bệnh đột ngột bị yếu cơ trở lại, đau khớp và mệt mỏi cực độ.
4. Giải Pháp Phòng Ngừa Duy Nhất: Vắc-xin
Lưu ý quan trọng: Cho đến nay, y học vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh bại liệt. Mọi biện pháp y tế hiện tại chỉ dừng lại ở điều trị triệu chứng, hỗ trợ hô hấp và vật lý trị liệu phục hồi chức năng.
Vì vậy, tiêm chủng vắc-xin là con đường duy nhất và hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ em. Hiện có hai loại vắc-xin:
OPV (Vắc-xin đường uống): Chứa vi-rút sống giảm độc lực, giúp tạo miễn dịch đường ruột tốt.
IPV (Vắc-xin đường tiêm): Chứa vi-rút bất hoạt, độ an toàn cực cao.
Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ theo chương trình Tiêm chủng mở rộng, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và sử dụng nguồn nước sạch cũng góp phần quan trọng ngăn chặn sự khu trú của vi-rút trong cộng đồng. Hãy chủ động bảo vệ con em mình ngay từ những tháng tuổi đầu đời./.
Thanh Sang – TTYT Tri Tôn
