Viêm phổi mắc phải cộng đồng là một trong những bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp thường gặp và là nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện, đặc biệt ở người cao tuổi và những người mắc bệnh mạn tính. Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn do Bộ Y tế ban hành năm 2026, bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ đến rất nặng, gây suy hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và có nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Viêm phổi mắc phải cộng đồng là tình trạng nhiễm trùng cấp tính của nhu mô phổi xảy ra ở người đang sinh sống trong cộng đồng, không mắc bệnh trong thời gian nằm viện. Bệnh do nhiều loại vi sinh vật gây nên, trong đó thường gặp nhất là vi khuẩn như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae; ngoài ra còn có các vi rút đường hô hấp như vi rút cúm, RSV, SARS-CoV-2 và một số tác nhân khác.
Bệnh có thể lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi hít phải các giọt bắn hoặc dịch tiết chứa vi sinh vật gây bệnh từ người bệnh hoặc môi trường xung quanh. Khi sức đề kháng của cơ thể suy giảm hoặc tiếp xúc với lượng lớn tác nhân gây bệnh, vi sinh vật sẽ xâm nhập vào phổi, gây phản ứng viêm làm giảm khả năng trao đổi oxy, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Những ai có nguy cơ mắc bệnh cao?
Theo Bộ Y tế, mọi người đều có thể mắc viêm phổi, tuy nhiên nguy cơ cao hơn ở các nhóm:
– Người từ 65 tuổi trở lên.
– Người mắc các bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, đái tháo đường, suy tim, bệnh thận, ung thư.
– Người suy giảm miễn dịch.
– Người hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia.
– Người suy dinh dưỡng.
– Người từng mắc viêm phổi hoặc nhiễm vi rút đường hô hấp.
– Người sống trong môi trường đông đúc, ô nhiễm hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, hóa chất độc hại.
Dấu hiệu nhận biết. Người mắc viêm phổi thường có các biểu hiện:
– Sốt hoặc rét run.
– Ho, có thể kèm đờm màu vàng, xanh hoặc lẫn máu.
– Khó thở, thở nhanh.
– Đau tức ngực khi hít sâu hoặc ho.
Mệt mỏi, ăn uống kém.
Ở người cao tuổi, bệnh đôi khi chỉ biểu hiện bằng mệt mỏi, lú lẫn hoặc giảm ý thức nên rất dễ bị bỏ sót. Khi xuất hiện các triệu chứng trên, đặc biệt là khó thở hoặc sốt kéo dài, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh sử dụng.
Chủ động phòng bệnh là biện pháp hiệu quả nhất
Để giảm nguy cơ mắc viêm phổi mắc phải cộng đồng, mỗi người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
– Tiêm đầy đủ các loại vắc xin được khuyến cáo như vắc xin cúm mùa và vắc xin phòng phế cầu đối với các đối tượng có nguy cơ cao.
– Không hút thuốc lá, tránh hít khói thuốc lá thụ động.
– Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
– Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng hô hấp.
– Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc để nâng cao sức đề kháng.
– Điều trị tốt các bệnh mạn tính và tái khám theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
– Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với khói bụi và các chất ô nhiễm.
Điều trị đúng giúp giảm biến chứng và hạn chế kháng kháng sinh
Viêm phổi mắc phải cộng đồng hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng phác đồ. Người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, dùng thuốc đúng liều, đủ thời gian, không tự ý ngừng thuốc khi thấy đỡ bệnh và không tự ý sử dụng hoặc lạm dụng kháng sinh. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh – một trong những thách thức lớn của y tế hiện nay.
Thông điệp tuyên truyền
Viêm phổi mắc phải cộng đồng là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe của mình. Hãy thực hiện lối sống lành mạnh, tiêm chủng đầy đủ, không hút thuốc lá, giữ gìn vệ sinh cá nhân, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đến cơ sở y tế khi có triệu chứng nghi ngờ. Chung tay phòng chống viêm phổi chính là góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng./.
Phạm Trầm An Khương
Khoa TT-GDSK – TT. KSBT An Giang
