Trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá chủ thể người đứng đầu có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Người đứng đầu ở đây được hiểu là nhà lãnh đạo, quản lý các cơ quan, đơn vị nhà nước, tổ chức chính trị xã hội, địa phương. Quyền và trách nhiệm của người đứng đầu được thể hiện ở hai khía cạnh đứng đầu về mặt hành chính và đứng đầu cơ quan quản lý địa điểm có quy định cấm hút thuốc lá. Quyền và trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá được thể hiện rõ tại Điều 14 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Việc thực thi luật trên thực tế có hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào nhóm chủ thể này. Dưới đây là phân tích chi tiết về quyền và trách nhiệm của họ theo quy định của pháp luật.
Quyền của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá
Pháp luật không chỉ yêu cầu người quản lý đứng nhìn và nhắc nhở, mà khoản 1 Điều 14 đã trang bị cho họ những quyền hạn để thực thi, mang tính can thiệp trực tiếp để bảo vệ môi trường không khói thuốc.
Quyền buộc chấm dứt hành vi và xử phạt: Người quản lý có quyền buộc người vi phạm phải chấm dứt ngay việc hút thuốc tại địa điểm cấm hút thuốc lá. Nếu người vi phạm không thực hiện, tùy thuộc vào thẩm quyền theo pháp luật, họ có thể tiến hành lập biên bản và xử phạt vi phạm hành chính.
Quyền yêu cầu ra khỏi cơ sở: Nhằm bảo vệ sự an toàn và quyền lợi của những người xung quanh, người quản lý hoàn toàn có quyền yêu cầu người có hành vi vi phạm quy định cấm hút thuốc lá phải rời khỏi cơ sở của mình.
Quyền từ chối phục vụ: Luật cho phép người quản lý từ chối tiếp nhận hoặc cung cấp dịch vụ cho người vi phạm quy định cấm hút thuốc lá nếu người đó tiếp tục vi phạm sau khi đã được nhắc nhở. Việc này khẳng định rằng quyền được hít thở không khí trong lành của số đông quan trọng hơn lợi ích từ một khách hàng vi phạm luật.
Trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá
Đi đôi với quyền hạn là trách nhiệm. Theo khoản 2 Điều 14, là lá chắn giúp người đứng đầu, người quản lý có cơ sở pháp lý để thực hiện các quyền được nêu tại khoản 1 Điều 14.
Treo biển báo cấm hút thuốc: Luật bắt buộc người quản lý phải thực hiện việc treo biển có chữ hoặc biểu tượng cấm hút thuốc lá tại các địa điểm cấm. Đây là lời nhắc nhở đầu tiên và là cơ sở pháp lý để xử lý khi có vi phạm xảy ra.
Giám sát và đôn đốc liên tục: Trách nhiệm của người đứng đầu là phải tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc mọi người (bao gồm cả nhân viên và khách hàng) tuân thủ đúng quy định về cấm hút thuốc tại địa điểm thuộc thẩm quyền của mình.
Trách nhiệm nêu gương và thể chế hóa bằng văn bản: Đáng chú ý, khoản 2 Điều 14 còn yêu cầu người quản lý phải thực hiện các quy định tại Điều 6 của Luật này. Điều này đồng nghĩa với việc người đứng đầu cơ quan, tổ chức phải đưa nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào kế hoạch hằng năm, quy định việc không hút thuốc tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ. Đồng thời, chính bản thân người đứng đầu phải là người gương mẫu thực hiện và tích cực vận động cơ quan, tổ chức mình tuân thủ pháp luật.
Điều 14 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã khắc họa rõ nét vai trò quan trọng của người đứng đầu, người quản lý. Bằng cách trao cho họ những quyền hạn đi kèm với nghĩa vụ giám sát, đôn đốc sát sao, pháp luật đã đưa các quy định trên giấy thành những hành động thực tiễn. Một môi trường thực sự không khói thuốc chỉ được thiết lập khi người đứng đầu cơ sở linh hoạt trong sử dụng quyền hạn của mình và thực hiện nghiêm túc trách nhiệm có liên quan./.
Minh Hải Khoa TT-GDSK, TT.KSBT tỉnh An Giang
