Bệnh Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây ra, tác nhân gây bệnh thường gặp là Coxsackie virus A6, A10, A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, lây truyền theo đường tiêu hóa, hoặc tiếp xúc trực tiếp với người bệnh và người lành mang vi rút qua các dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch nốt phỏng.
Nếu bị lây nhiễm, sau thời gian ủ bệnh từ 3 đến 7 ngày, trẻ sẽ bước vào giai đoạn khởi phát từ 1 đến 2 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày,… Đến giai đoạn toàn phát kéo dài từ 3 đến 10 ngày, các vết loét miệng và bóng nước đặc trưng sẽ xuất hiện. Trong miệng trẻ, các phỏng nước vỡ ra tạo thành các vết loét ở lưỡi, lợi, niêm mạc miệng và mặt trong của má khiến trẻ đau đớn, quấy khóc, dẫn đến kém ăn. Trên da, các tổn thương đa dạng hồng ban hoặc các bóng nước nổi trên nền hồng ban ở các vị trí như lòng bàn tay, lòng bàn chân, khuỷu tay, cùi trỏ, đầu gối và mông, thường tồn tại trong thời gian ngắn dưới 7 ngày rồi để lại vết thâm, hiếm khi tiến triển thành loét hay bội nhiễm.
Khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng, cần đặc biệt lưu ý từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh vì đây là thời điểm dễ xuất hiện biến chứng nguy hiểm. Dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng quan trọng nhất là trẻ bị thay đổi giấc ngủ, giật mình và chới với (từ 2 lần trở lên trong vòng 30 phút là phải đi viện ngay). Ngoài ra, các dấu hiệu nguy hiểm khác bao gồm: trẻ quấy khóc liên tục, nôn nhiều, mạch nhanh, da nổi bông tím, yếu tay chân, hoặc sốt cao kéo dài hơn mà không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
Để bảo vệ trẻ nhỏ trước bệnh tay chân miệng, việc duy trì lối sống vệ sinh là lá chắn tốt nhất, trong đó người chăm sóc trẻ cần thực hiện nguyên tắc giữ gìn “3 sạch”:
– Ăn uống sạch: cần đảm bảo cho trẻ ăn chín, uống chín, đủ chất dinh dưỡng để tăng sức đề kháng và cho trẻ dùng riêng các vật dụng ăn uống như thìa, bát, cốc,…
– Ở sạch: Hàng ngày, cần lau sạch sàn nhà, nhà vệ sinh, đồ dùng học tập và đồ chơi của trẻ bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa, sát khuẩn thông thường, kết hợp với việc thu gom, xử lý phân, chất thải của trẻ đúng cách vào nhà tiêu hợp vệ sinh.
– Bàn tay sạch: Hãy thường xuyên rửa tay cho mình và cho trẻ bằng xà phòng dưới nước sạch, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vệ sinh cho trẻ, nhắc nhở trẻ không nên ngậm, mút tay hoặc ngậm mút đồ chơi.
Vì sức khỏe của con em chúng ta, mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội hãy chung tay nâng cao ý thức, thực hiện nghiêm túc các biện pháp vệ sinh phòng bệnh hàng ngày. Nhà trường và gia đình hãy chủ động theo dõi các biểu hiện của trẻ để kịp thời phát hiện và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có triệu chứng nghi ngờ tay chân miệng, đồng thời phối hợp với cơ sở y tế trong điều tra và xử lý ổ dịch, quyết tâm không để dịch bệnh lây lan và bùng phát trong cộng đồng. Phòng chống bệnh tay chân miệng là trách nhiệm của mỗi cá nhân vì một tương lai khỏe mạnh của thế hệ mai sau !
Huỳnh Cao Ngân Minh – TTYT Long Xuyên
