Mỗi ngày trôi qua, môi trường đang âm thầm gửi đến chúng ta những “tín hiệu cầu cứu”: không khí ô nhiễm hơn, thời tiết cực đoan hơn, nguồn nước sạch dần bị đe dọa và rác thải nhựa xuất hiện ở khắp nơi. Những vấn đề tưởng chừng xa xôi ấy thực tế đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, từ các bệnh hô hấp, tim mạch cho đến nguy cơ bùng phát nhiều bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng.
Tại Việt Nam, cùng với tốc độ phát triển kinh tế và đô thị hóa, lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, đặc biệt là rác thải nhựa dùng một lần. Tình trạng ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với chất lượng cuộc sống và công tác y tế dự phòng.
Ô nhiễm không khí (Bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông, công nghiệp): Là nguyên nhân gây nhiều bệnh nguy hiểm. Bụi PM2.5 có thể xâm nhập sâu vào phổi và đi vào máu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, hen suyễn, viêm phổi, COPD và ung thư phổi. Theo WHO, ô nhiễm không khí gây khoảng 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên thế giới; tại Việt Nam ước tính từ 60.000–70.000 ca. Ô nhiễm nguồn nước và vệ sinh môi trường kém: làm gia tăng nguy cơ ung thư do kim loại nặng (asen, chì, thủy ngân), các bệnh đường ruột như tả, lỵ, thương hàn, tiêu chảy cấp và bệnh ký sinh trùng. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 9.000 ca tử vong do nguồn nước, vệ sinh kém và gần 20.000 ca ung thư mới liên quan đến ô nhiễm nước.
Ô nhiễm chất thải, đất và hóa chất bảo vệ thực: Có thể gây tổn thương hệ thần kinh, làm giảm khả năng phát triển trí tuệ ở trẻ em, đồng thời gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng sức khỏe sinh sản và làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh.
Ô nhiễm tiếng ồn và sức khỏe tinh thần kéo dài làm tăng căng thẳng, huyết áp và nguy cơ bệnh tim mạch. Đồng thời, tiếng ồn kết hợp với ô nhiễm không khí có thể làm gia tăng các vấn đề sức khỏe tinh thần như trầm cảm, lo âu và rối loạn giấc ngủ.
Hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới năm nay, hãy cùng chung tay xây dựng lối sống xanh – không phải vì một phong trào nhất thời, mà vì sức khỏe của chính chúng ta hôm nay và mai sau./.
Nguyễn Trọng Nhân
Trung tâm Y tế Châu Thành – An Giang
