Thực hiện Công điện số 34/CĐ-TTg ngày 25/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc khẩn trương triển khai các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), các địa phương, ngành chức năng và lực lượng liên quan cần tăng cường nhiều giải pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, góp phần tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Các địa phương tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Chỉ thị yêu cầu cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt, xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách và lâu dài; nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân trong hoạt động khai thác thủy sản.
Theo chỉ đạo của Chính phủ và Ban Bí thư, công tác chống khai thác IUU phải được triển khai đồng bộ, rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và từng cá nhân liên quan; gắn với tiến độ, thời gian hoàn thành và kết quả cụ thể. Đồng thời, các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao nhận thức của ngư dân, doanh nghiệp và cộng đồng về việc tuân thủ quy định trong khai thác thủy sản.
Khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là hành vi khai thác thủy sản vi phạm pháp luật như: khai thác sai vùng cho phép, không ghi nhật ký khai thác, không khai báo sản lượng, mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, mua bán thủy sản không rõ nguồn gốc hoặc đưa tàu cá sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép. Những hành vi này không chỉ làm suy giảm nguồn lợi thủy sản mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
Để thực hiện hiệu quả công tác chống khai thác IUU, các ngành chức năng cần tập trung quản lý chặt tàu cá ra vào cảng; kiểm tra giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình và nhật ký khai thác của ngư dân. Việc kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến phải được thực hiện nghiêm nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm. Các tàu cá có nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài sẽ được theo dõi, giám sát chặt chẽ; trường hợp cố tình vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng cần được tăng cường. Ngư dân và doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ việc khai báo xuất, nhập bến; kê khai sản lượng khai thác; mua bán nguyên liệu đúng quy định và lập hồ sơ truy xuất nguồn gốc thủy sản trên hệ thống điện tử eCDT. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm minh bạch nguồn gốc thủy sản khai thác và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Ngư dân tuyệt đối không đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; duy trì hoạt động liên tục của thiết bị giám sát hành trình 24/24 giờ khi tàu hoạt động trên biển; chấp hành nghiêm quy định về đăng ký, đăng kiểm tàu cá và giấy phép khai thác thủy sản. Đồng thời, phải ghi đầy đủ nhật ký khai thác, thực hiện đúng quy định khi cập cảng, bốc dỡ thủy sản và hợp tác với lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra, kiểm soát.
Đối với các chủ tàu cá, việc tự ý ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình, vượt ranh giới cho phép trên biển hoặc không thực hiện khai báo theo quy định đều là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt nghiêm khắc. Mỗi ngư dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, khai thác đúng ngư trường được cấp phép, không tiếp tay cho các hành vi khai thác bất hợp pháp dưới bất kỳ hình thức nào.
Các doanh nghiệp thu mua, chế biến thủy sản cũng cần tuân thủ nghiêm quy định về nguồn gốc nguyên liệu; không thu mua thủy sản khai thác bất hợp pháp, không rõ nguồn gốc. Việc tuân thủ các quy định chống khai thác IUU không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ sinh kế lâu dài cho ngư dân và nâng cao hình ảnh thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các ngành chức năng, mỗi ngư dân cần xem việc chống khai thác IUU là trách nhiệm chung nhằm phát triển nghề cá bền vững, bảo vệ chủ quyền biển đảo và góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC đối với thủy sản Việt Nam./.
Tú Quân khoa TT-GDSK – TT.KSBT An Giang
