Tại Việt Nam, gánh nặng của thalassemia là rất lớn. Theo thống kê, có khoảng 13% dân số mang gen thalassemia. Điều này có nghĩa là cứ 100 người Việt Nam thì có tới 13 người mang gen bệnh mà không hề hay biết, và cứ mỗi năm, có khoảng 2.000 trẻ em sinh ra mắc bệnh mức độ nặng. Con số này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy tầm quan trọng sống còn của việc phòng ngừa và sàng lọc bệnh.
Thalassemia là một nhóm các bệnh huyết sắc tố di truyền, đặc trưng bởi sự sản xuất hemoglobin bất thường, dẫn đến tan máu mạn tính và thiếu máu. Bệnh có thể biểu hiện từ nhẹ đến rất nặng, đòi hỏi người bệnh phải truyền máu và điều trị thải sắt suốt đời, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể chất, tinh thần và kinh tế của cả cá nhân, gia đình và xã hội.
Trạm Y tế là tuyến y tế cơ sở, đóng vai trò then chốt trong việc triển khai các hoạt động phòng chống thalassemia đến cộng đồng. Ngày Thalassemia Thế giới năm 2026, trạm y tế tập trung vào các nội dung:
1. Tăng cường truyền thông và giáo dục sức khỏe:
Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề: Tại các cuộc họp ấp, sinh hoạt chi bộ, hội phụ nữ, đoàn thanh niên. Trạm Y tế sẽ phối hợp tổ chức các buổi nói chuyện về bệnh thalassemia, nguyên nhân, biểu hiện, hậu quả và đặc biệt là các biện pháp phòng ngừa.
Sử dụng hệ thống phát thanh của xã: Phát các thông điệp ngắn gọn, dễ hiểu về bệnh thalassemia, tầm quan trọng của việc tầm soát trước hôn nhân và trước sinh.
Phân phát tài liệu truyền thông: Cung cấp tờ rơi, áp phích, tờ gấp với thông tin cô đọng, hình ảnh minh họa sinh động về bệnh thalassemia và các biện pháp phòng ngừa.
Tuyên truyền trên các nền tảng mạng xã hội: Khuyến khích cán bộ y tế và người dân chia sẻ thông tin chính xác về bệnh thalassemia trên các trang Facebook, Zalo cá nhân hoặc nhóm cộng đồng.
2. Đẩy mạnh tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân:
Tư vấn cá nhân: Cán bộ y tế sẽ tư vấn cho các cặp đôi về nguy cơ di truyền của bệnh, tầm quan trọng của việc xét nghiệm gen và các lựa chọn sinh sản.
Tổ chức các đợt khám sàng lọc định kỳ: Lồng ghép việc khám sàng lọc thalassemia vào các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sức khỏe tiền hôn nhân để phát hiện sớm các trường hợp mang gen.
3. Hỗ trợ tầm soát, chẩn đoán và điều trị sớm bệnh, tật trước sinh và sơ sinh:
Trạm Y tế xã sẽ đóng vai trò là cầu nối, tư vấn và hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ y tế chuyên sâu hơn:
Tư vấn về tầm soát trước sinh: Khuyến khích phụ nữ mang thai thực hiện các xét nghiệm sàng lọc, chẩn đoán trước sinh để phát hiện sớm các trường hợp thai nhi mắc bệnh thalassemia hoặc các dị tật bẩm sinh khác.
Hướng dẫn tiếp cận dịch vụ sơ sinh: Hỗ trợ các gia đình có trẻ sơ sinh tiếp cận các chương trình sàng lọc sơ sinh để phát hiện sớm bệnh, tật bẩm sinh.
4. Nâng cao vai trò của cộng đồng:
Thalassemia là vấn đề của cả cộng đồng, do đó, sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định thành công. Trạm Y tế xã Long Kiến sẽ phối hợp với các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương để:
Vận động người dân tham gia các hoạt động truyền thông: Khuyến khích mọi người trở thành những “đại sứ” kiến thức về thalassemia trong gia đình và cộng đồng.
Hỗ trợ người bệnh: Tạo một môi trường thấu hiểu và hỗ trợ cho những người không may mắc bệnh, giúp họ hòa nhập cộng đồng và có một cuộc sống ý nghĩa hơn./.
Nguyễn Thị Thúy Cầm- Trạm Y tế xã Long Kiến
