Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây ra. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh nguy hiểm vì khả năng lây nhiễm cao, có thể gây dịch. Nếu không được chăm sóc đúng cách dễ dẫn đến biến chứng nguy hiểm thậm chí tử vong.
Bệnh sởi phổ biến vào mùa Đông – Xuân nhưng trong những năm gần đây, bệnh đang có xu hướng xuất hiện quanh năm, đặc biệt bùng phát mạnh ở các khu vực đông người, nhà trẻ, trường học. Bệnh lây từ người sang người qua đường hô hấp, do dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh theo không khí thoát ra khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, nói chuyện…. Đối tượng dễ mắc bệnh sởi thường là trẻ nhỏ đặc biệt là những trẻ chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chưa đủ liều vắc xin, tuy nhiên người lớn chưa có miễn dịch cũng có nguy cơ mắc bệnh.
Bệnh sởi thông thường diễn tiến qua các giai đoạn sau:
– Giai đoạn ủ bệnh: kéo dài 7 – 10 ngày, tính từ khi tiếp xúc với nguồn lây đến khi có triệu chứng đầu tiên của bệnh.
– Giai đoạn khởi phát: người bệnh có biểu hiện sốt cao, ho khan, chảy mũi, viêm kết mạc (mắt đỏ), có thể xuất hiện hạt Koplik (những chấm trắng nhỏ) ở niêm mạc má.
– Giai đoạn toàn phát với đặc trưng là phát ban: ban sởi mọc theo trình tự từ sau tai, lan ra mặt, cổ rồi xuống thân mình và toàn thân, kèm theo sốt cao.
– Giai đoạn hồi phục, ban bay dần theo thứ tự đã mọc, để lại vết thâm trên da và người bệnh giảm dần triệu chứng.
Các biến chứng của bệnh sởi
Mặc dù đa số các trường hợp sởi có thể tự khỏi nếu được chăm sóc tốt, nhưng bệnh cũng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như: viêm phổi; viêm tai giữa; tiêu chảy kéo dài; viêm não; suy giảm miễn dịch kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng khác,… thậm chí tử vong. Đặc biệt, trẻ suy dinh dưỡng, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi hoặc người có hệ miễn dịch kém có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn.
Phụ huynh cần làm gì khi trẻ mắc Sởi ?
Khi trẻ mắc sởi, phụ huynh cần:
– Đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và bổ sung Vitamin A theo hướng dẫn nhằm giảm nguy cơ biến chứng.
– Cách ly trẻ bệnh với trẻ lành để hạn chế lây lan.
– Theo dõi thân nhiệt và hạ sốt đúng cách khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên theo chỉ định của nhân viên y tế.
– Người chăm sóc cho trẻ bị bệnh cần đeo khẩu trang, rửa tay sạch trước và sau mỗi lần tiếp xúc.
– Cần đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, tiếp tục cho trẻ bú mẹ, ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa và cho uống đủ nước.
– Việc giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ rất quan trọng, cần vệ sinh mắt, mũi, họng, răng miệng hằng ngày, tắm rửa bằng nước ấm trong phòng kín gió, tránh kiêng tắm hoặc kiêng ăn khiến trẻ suy dinh dưỡng, làm bệnh nặng hơn.
Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu nguy hiểm như: sốt cao liên tục khó hạ, trẻ khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, co giật, quấy khóc bất thường, phát ban nhưng vẫn sốt cao kéo dài, bỏ ăn, tiêu chảy nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước.
Bộ Y tế cũng khuyến cáo, để phòng bệnh sởi hiệu quả, biện pháp quan trọng nhất là tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch cho trẻ với 2 mũi theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống, nâng cao thể trạng cho trẻ. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi mắc sởi, cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc và thông báo cho cơ sở y tế để được hướng dẫn xử lý kịp thời.
Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách khi trẻ mắc sởi chính là chìa khóa quan trọng giúp giảm thiểu biến chứng, bảo vệ sức khỏe và sự phát triển toàn diện cho trẻ em./.
Tú Quân
Khoa TT-GDSK – TT.KSBT An Giang
