Bệnh sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, gồm: Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium malariae, Plasmodium ovale và Plasmodium knowlesi. Bệnh thường gặp ở các quốc gia vùng nhiệt đới. Bệnh lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Anopheles. Đây là bệnh có thuốc điều trị đặc hiệu và có thể phòng chống được.
Theo báo cáo của tổ chức Y tế thế giới ước tính có 282 triệu trường hợp mắc bệnh và 610.000 ca tử vong tại 80 quốc gia do sốt rét trên toàn thế giới vào năm 2024. Khoảng 95% số ca tử vong xảy ra ở Khu vực Châu Phi, nơi nhiều người có nguy cơ vẫn thiếu tiếp cận với các dịch vụ cần thiết để phòng ngừa, phát hiện và điều trị bệnh.
Tại Việt Nam năm 2024 ghi nhận 353 ca – thấp kỷ lục, trong đó bao gồm 171 ca sốt rét ngoại lai, chủ yếu từ một số quốc gia châu Phi. So với hơn 4.600 ca được báo cáo vào năm 2019, con số này đã giảm hơn 90%. Đến tháng 6 năm 2025, nước ta có 52 trong tổng số 63 tỉnh, thành phố (tính theo đơn vị hành chính trước sát nhập) được công nhận loại trừ sốt rét, hướng tới mục tiêu quốc gia được WHO chứng nhận không còn sốt rét vào năm 2030. Tuy nhiên, vẫn còn tỉnh có số rét lưu hành và các trường hợp mắc bệnh sốt rét ngoại lai do đi làm việc, công tác, du lịch từ các quốc gia có sốt rét lưu hành trở về.
Triệu chứng:
Có triệu chứng điển hình của cơn sốt rét: rét run, sốt và vã mồ hôi, có tính chu kỳ. Những người bị sốt rét lần đầu tiên thường không có cơn sốt rét điển hình mà thường sốt không thành cơn (người bệnh thấy ớn lạnh, gai rét) hoặc sốt cao liên tục, sốt dao động. Yếu tố dịch tễ: Người đến vùng sốt rét, đang ở hoặc trở về từ vùng sốt rét lưu hành hoặc có tiền sử mắc sốt rét.
Ở thể thông thường, bệnh không có dấu hiệu đe dọa tính mạng người bệnh. Nhưng đáng lo ngại là sốt rét ác tính – thể bệnh nặng với biểu hiện rối loạn ý thức (ngủ li bì, vật vã, mê sảng, nói lảm nhảm), sốt cao liên tục, mất ngủ nhiều, nhức đầu dữ dội, nôn hoặc tiêu chảy nhiều, hôn mê đột ngột hoặc từ từ, co giật kiểu động kinh… Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tử vong.
Cách phòng:
Để phòng, chống sốt rét hiệu quả, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cá nhân và cộng đồng:
– Thực hiện ngủ mùng thường xuyên, đặc biệt mùng tẩm hóa chất diệt muỗi.
– Phun tồn lưu hóa chất diệt côn trùng cho các hộ gia đình (bao gồm phun trong nhà, nhà rẫy) tại vùng nguy cơ cao.
– Sử dụng mùng, võng mùng tẩm hóa chất diệt côn trùng, hương xua, kem xua đối với người đi rừng, ngủ rẫy; Mũ trùm tẩm hóa chất đối với người làm cao su.
– Vệ sinh môi trường, sử dụng vợt điện diệt côn trùng, bình xịt diệt muỗi, bẫy đèn và các biện pháp dân gian để xua và diệt muỗi.
Vì tính chất nguy hiểm của bệnh, người dân nên thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh. Khi có triệu chứng nghi ngờ hãy đến ngay cơ sở y tế để được khám chữa bệnh. Và khi được chẩn đoán mắc bệnh sốt rét cần uống thuốc sốt rét đủ liều và đủ ngày theo hướng dẫn của thầy thuốc. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng./.
Bs CKI Hồ Bảo Kim
Khoa KST-CT – TT.KSBT An Giang
