Trong những năm gần đây, sự thay đổi của lối sống hiện đại cùng chế độ ăn uống thiếu khoa học đã khiến tỉ lệ thừa cân, béo phì gia tăng nhanh chóng ở mọi lứa tuổi. Không đơn thuần là vấn đề về vóc dáng, béo phì là một tình trạng bệnh lý gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh An Giang xin gửi đến mọi người những thông tin quan trọng về nguy cơ và cách phòng ngừa tình trạng này.
1. Thế nào là thừa cân và béo phì ?
Thừa cân, béo phì là tình trạng tích tụ mỡ bất thường hoặc quá mức tại một vùng cơ thể hay toàn thân đến mức gây ảnh hưởng xấu cho sức khỏe.
Để xác định một người có bị béo phì hay không, chỉ số phổ biến nhất là BMI (Body Mass Index – Chỉ số khối cơ thể). Công thức tính như sau:
Đối với người trưởng thành ở khu vực Châu Á, các chuyên gia y tế đưa ra thang đo:
- Cân nặng bình thường: BMI từ 18,5 đến 22,9.
- Thừa cân: BMI từ 23 đến 24,9.
- Béo phì: BMI từ 25 trở lên.
2. Những nguy cơ “đáng báo động” đối với sức khỏe
Nhiều người vẫn có tâm lý “mập là khỏe”, nhưng thực tế, lượng mỡ thừa tích tụ trong cơ thể giống như một quả bom nổ chậm, gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm:
– Bệnh tim mạch: Người béo phì dễ bị tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, dẫn đến nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim cao gấp nhiều lần người bình thường.
– Bệnh tiểu đường tuýp 2: Mỡ thừa làm giảm hiệu quả của insulin, khiến lượng đường trong máu tăng cao, gây ra bệnh tiểu đường và các biến chứng về thận, mắt.
– Rối loạn cơ xương khớp: Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo áp lực nặng nề lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và cột sống, dẫn đến thoái hóa khớp và đau nhức mãn tính.
– Ảnh hưởng hệ hô hấp: Mỡ thừa ép lên cơ hoành gây khó thở. Đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ, một tình trạng rất nguy hiểm.
– Nguy cơ ung thư: Béo phì được chứng minh có liên quan mật thiết đến một số loại ung thư như ung thư đại trực tràng, ung thư vú và ung thư gan.
– Tác động tâm lý: Người béo phì thường tự ti về ngoại hình, dễ rơi vào tình trạng lo âu hoặc trầm cảm, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
3. Tại sao chúng ta lại bị thừa cân, béo phì ?
Nguyên nhân cốt lõi là do mất cân bằng năng lượng: Năng lượng nạp vào (từ ăn uống) lớn hơn năng lượng tiêu hao (qua các hoạt động cơ thể).
– Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, thức ăn nhanh và nước ngọt có gas.
– Lối sống ít vận động, làm việc tại chỗ quá lâu, ít tập thể dục.
– Thói quen ăn đêm hoặc ăn quá nhanh khiến cơ thể không kịp nhận tín hiệu “no”.
4. Biện pháp phòng ngừa và kiểm soát tại cộng đồng
CDC An Giang khuyến cáo người dân thực hiện chiến dịch “3 giảm – 3 tăng” để bảo vệ sức khỏe cho chính mình và gia đình:
Chiến dịch 3 Giảm:
a) Giảm thức ăn nhiều năng lượng: Hạn chế các loại đồ chiên rán, mỡ động vật, phủ tạng động vật. Cắt giảm các loại đồ uống có đường, bánh kẹo ngọt.
b) Giảm lượng muối: Ăn nhạt hơn để giảm nguy cơ tăng huyết áp và tích nước.
c) Giảm thời gian “tĩnh”: Hạn chế ngồi quá lâu trước màn hình điện thoại, tivi. Cứ sau mỗi 1 tiếng làm việc, hãy đứng dậy đi lại khoảng 5 phút.
Chiến dịch 3 Tăng:
a) Tăng cường chất xơ: Ăn nhiều rau xanh và trái cây ít ngọt (ít nhất 400g mỗi ngày). Chất xơ giúp tạo cảm giác no và hỗ trợ chuyển hóa mỡ.
b) Tăng cường vận động thể chất: Mỗi người nên dành ít nhất 30-60 phút mỗi ngày cho các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc làm việc nhà. Hãy biến vận động thành một phần niềm vui của cuộc sống.
c) Tăng cường kiểm soát cân nặng định kỳ: Nên cân và đo chỉ số BMI mỗi tháng một lần để kịp thời điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt.
Phòng chống thừa cân, béo phì không phải là một cuộc chiến ngắn hạn mà là một hành trình duy trì lối sống lành mạnh bền vững. Một cơ thể cân đối không chỉ giúp bạn tự tin hơn mà còn là chìa khóa để mở ra một tương lai khỏe mạnh, không bệnh tật./.
Minh Cường – CDC An Giang
