Quai bị là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus paramyxovirus gây ra. Bệnh quai bị còn được gọi là bệnh viêm tuyến mang tai dịch tễ hay viêm tuyến mang tai do virus quai bị, thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên, nhưng người lớn cũng có thể mắc bệnh nếu chưa có miễn dịch. Bệnh lây lan nhanh qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần.
Tại An Giang, theo báo cáo từ CDC, Bệnh Quai bị có chiều hướng gia tăng trong năm 2026, các ổ dịch tập chung tại các trường tiểu học, cho thấy nguy cơ lây lan cao ở những nơi tập trung đông người, nếu không chủ động phòng ngừa sẽ có nguy cơ lan ra cộng đồng do đường lây trực tiếp bằng đường hô hấp.
Dấu hiệu nhận biết bệnh:
- Người mắc quai bị thường có các biểu hiện như:
- Sốt, mệt mỏi, sưng đau tuyến mang tai (vùng dưới tai, có thể sưng một hoặc hai bên)
- Khó nhai, nuốt đau
- Một số trường hợp có thể kèm đau cơ, chán ăn
Sau khi nhiễm virus, bệnh thường ủ từ 14–21 ngày rồi mới xuất hiện triệu chứng.
Đường lây truyền:
Bệnh lây chủ yếu qua:
- Giọt bắn khi ho, hắt hơi
- Dùng chung đồ cá nhân như cốc uống nước, muỗng, khăn mặt
- Tiếp xúc gần với người bệnh
Biến chứng nguy hiểm:
- Quai bị tuy là bệnh lành tính nhưng có thể gây biến chứng nếu không được chăm sóc đúng cách, đặc biệt ở người lớn:
- Viêm tinh hoàn ở nam giới: Tinh hoàn của người bệnh bị đau, sưng to trong vòng khoảng 5 – 7 ngày. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể gây biến chứng tinh hoàn bị teo, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và có thể gây vô sinh.
- Viêm buồng trứng ở nữ
- Viêm màng não, viêm não (hiếm nhưng nguy hiểm)
- Viêm tụy cấp
Cách phòng bệnh hiệu quả:
- Tiêm vắc xin đầy đủ: Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, đặc biệt là vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella.
- Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
- Che miệng khi ho, hắt hơi
- Không dùng chung đồ cá nhân
- Hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh
Khi mắc bệnh cần làm gì ?
- Cho người bệnh nghỉ ngơi, cách ly tại nhà để tránh lây lan
- Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, uống nhiều nước
- Giữ vệ sinh răng miệng
- Không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế
- Đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nặng như sốt cao kéo dài, đau nhiều, sưng to bất thường
Quai bị là bệnh có thể phòng ngừa được. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng bằng cách tiêm phòng đầy đủ và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân. Chủ động phòng bệnh chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe./.
Thu thủy
Khoa TT-GDSK – TT.KSBT An Giang
