Việt Nam hiện vẫn là nước có gánh nặng bệnh lao cao, xếp thứ 12 trong nhóm 30 nước có gánh nặng về bệnh lao với khoảng 184.000 ca mắc mới và 12.000 ca tử vong mỗi năm và thứ 11 trong nhóm 30 nước có gánh nặng về lao kháng thuốc cao nhất thế giới.
BỆNH LAO LÀ GÌ ?
Bệnh lao (TB) là một bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây ra, thường ảnh hưởng đến phổi. Bệnh lây lan qua đường không khí khi người mắc bệnh lao ho, hắt hơi hoặc khạc nhổ.
Bệnh lao có thể phòng ngừa và chữa khỏi.
Ước tính khoảng một phần tư dân số toàn cầu đã từng nhiễm vi khuẩn lao. Nhìn chung, người nhiễm lao không có triệu chứng bệnh và không lây truyền. Khoảng 5-10% người nhiễm lao cuối cùng sẽ xuất hiện triệu chứng và phát triển bệnh lao. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nếu bị nhiễm bệnh.
Bệnh lao thường được điều trị bằng kháng sinh và có thể gây tử vong nếu không được điều trị.
Tại một số quốc gia, vắc-xin Bacille Calmette-Guérin (BCG) được tiêm cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ để phòng ngừa bệnh lao. Vắc-xin này giúp ngăn ngừa tử vong do lao và bảo vệ trẻ em khỏi các thể bệnh lao nghiêm trọng.
Một số điều kiện nhất định có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lao ở một người:
– Bệnh tiểu đường (lượng đường trong máu cao);
– Hệ miễn dịch suy yếu (ví dụ, do HIV);
– Suy dinh dưỡng;
– Sử dụng thuốc lá; và
– Lạm dụng rượu bia.
TRIỆU CHỨNG BỆNH
Nhìn chung, người nhiễm lao không cảm thấy ốm và không lây bệnh. Chỉ một tỷ lệ nhỏ người nhiễm lao sẽ mắc bệnh lao và phát triển các triệu chứng. Mặc dù bệnh lao thường ảnh hưởng đến phổi, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến thận, não và cột sống.
Một số người mắc bệnh lao không có triệu chứng nhưng vẫn có thể lây truyền bệnh lao cho người khác, cần chú ý các dấu hiệu sau:
1. Triệu chứng hô hấp
– Ho kéo dài trên 2 tuần (có thể ho khan hoặc ho có đờm)
– Ho ra máu hoặc đờm có lẫn máu
– Đau ngực, khó thở
2. Triệu chứng toàn thân
– Sốt nhẹ, thường sốt về chiều
– Ra mồ hôi trộm vào ban đêm
– Sụt cân không rõ nguyên nhân
– Mệt mỏi, chán ăn
3. Dấu hiệu ở các thể lao ngoài phổi
– Lao hạch: nổi hạch, thường không đau
– Lao xương: đau nhức xương kéo dài
– Lao màng não: đau đầu, nôn, rối loạn ý thức
TÁC HẠI CỦA BỆNH LAO
Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh lao có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng:
– Tổn thương nặng phổi, gây suy hô hấp
– Lây lan cho người thân và cộng đồng
– Giảm khả năng lao động, ảnh hưởng kinh tế
– Có thể dẫn đến tử vong.
CÁCH PHÒNG CHỐNG BỆNH LAO
1. Phát hiện sớm và điều trị đúng
– Người có triệu chứng nghi lao cần đi khám sớm
– Tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của cán bộ y tế
– Không tự ý bỏ thuốc, không điều trị ngắt quãng
2. Tiêm phòng vắc-xin cho trẻ
Vắc-xin BCG giúp phòng các thể lao nặng ở trẻ nhỏ
Trẻ sơ sinh cần được tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch
3. Giữ vệ sinh cá nhân
– Che miệng khi ho, hắt hơi
– Rửa tay thường xuyên
– Không khạc nhổ bừa bãi
4. Cải thiện môi trường sống
– Nhà ở cần thông thoáng, có ánh sáng
– Tránh sống trong môi trường chật chội, ẩm thấp
5. Nâng cao sức đề kháng
– Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng
– Tập thể dục thường xuyên
– Ngủ đủ giấc
Hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá
6. Bảo vệ người xung quanh
– Người mắc lao cần đeo khẩu trang khi tiếp xúc
– Hạn chế tiếp xúc gần trong giai đoạn chưa điều trị ổn định
– Thực hiện đúng hướng dẫn của nhân viên y tế./.
Thu Thủy
Khoa TT-GDSK, TT.KSBT tỉnh An Giang
