Trong khi nhiều người vẫn nghĩ bệnh lao là câu chuyện của quá khứ, thì thực tế cho thấy căn bệnh này vẫn đang hiện diện trong cộng đồng và âm thầm đe dọa sức khỏe con người. Đáng lo ngại hơn là tình trạng lao tiềm ẩn – khi vi khuẩn lao tồn tại trong cơ thể nhưng chưa gây triệu chứng rõ ràng, không triệu chứng, không ho chẳng sốt nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Đây không phải là vấn đề của riêng ai, mà là mối quan tâm chung của toàn xã hội. Điều đó cho thấy rằng, lao tiềm ẩn xảy ra khi cơ thể đã nhiễm vi khuẩn lao nhưng hệ miễn dịch đủ mạnh để “khóa chặt” chúng lại. Người mắc lao tiềm ẩn không ho, không sốt, không sụt cân và cũng không lây bệnh cho người khác. Chính vì vậy, phần lớn mọi người không hề biết mình đang mang vi khuẩn lao trong cơ thể. Tuy nhiên, sự “im lặng” này không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối về sức khỏe.
Khi sức đề kháng suy giảm – do tuổi tác, bệnh mạn tính, căng thẳng kéo dài hoặc điều kiện sống không đảm bảo – vi khuẩn lao có thể “thức dậy” và phát triển thành lao hoạt động. Điều đáng lưu ý là bất kỳ ai cũng có thể nhiễm lao tiềm ẩn, đặc biệt là những người thường xuyên tiếp xúc với bệnh nhân lao phổi, sống trong môi trường dân cư đông đúc, hoặc cơ thể có hệ miễn dịch yếu. Điều này cho thấy lao tiềm ẩn không phân biệt độ tuổi, nghề nghiệp hay điều kiện sống.
Trong năm 2025, Chương trình Phòng, chống lao tỉnh An Giang đã triển khai hai phương pháp chính để phát hiện lao tiềm ẩn ở người tiếp xúc với bệnh nhân lao phổi, Test trong da (Mantoux) là phương pháp truyền thống, phương pháp này chi phí thấp, dễ triển khai rộng rãi tại thường quy hàng năm tại các cơ sở y tế với tỷ lệ phát hiện lao tiềm ẩn chiếm 20% trong số người tiếp xúc với bệnh phổi.
Trong khi đó, xét nghiệm máu IGRA (Interferon Gamma Release Assay) là phương pháp hiện đại hơn, độ đặc hiệu cao hơn. Tuy nhiên, chi phí cao hơn và đòi hỏi trang thiết bị xét nghiệm hiện đại nhưng phát hiện lao tiềm ẩn chiếm tỷ lệ 40% trong số người tiếp xúc với bệnh phổi.
Tin tích cực là lao tiềm ẩn hoàn toàn có thể điều trị được sau khi được chẩn đoán xác định và được tư vấn điều trị, việc tuân thủ đúng phác đồ điều trị không chỉ bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan bệnh trong gia đình và cộng đồng.
Để phòng chống lao tiềm ẩn hiệu quả, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe. Trước hết, hãy chủ động đi khám và xét nghiệm khi có yếu tố nguy cơ. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng ngừa như tiêm vắc-xin, Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, có ánh sáng tự nhiên cũng góp phần hạn chế sự tồn tại của vi khuẩn lao, nâng cao sức đề kháng và khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Một cơ thể khỏe mạnh là “lá chắn” vững chắc chống lại bệnh tật. Vì vậy, mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và tránh các thói quen có hại như hút thuốc, lạm dụng rượu bia.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Chủ động phòng chống lao tiềm ẩn không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, không còn nỗi lo về bệnh lao.
Lao tiềm ẩn là “kẻ im lặng”, nhưng không phải là “kẻ vô hình”. Khi mỗi người chủ động tìm hiểu, kiểm tra và phòng ngừa, chúng ta đang góp phần bảo vệ chính mình, gia đình và xã hội.
“Hãy hành động ngay hôm nay, đừng chờ đến khi có triệu chứng!
Vì sức khỏe của bạn và những người thân yêu!
Chủ động hôm nay – an tâm ngày mai.”
Bs. Trần Đoàn Minh Thư
Khoa PC HIV/AIDS, TT.KSBT tỉnh An Giang
(Trích dẫn tài liệu của Bộ Y tế “Hướng dẫn phát hiện và điều trị lao tiềm ẩn”)
