Ngày 09/9/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Nghị quyết thể hiện quan điểm của Đảng, đặt sức khỏe con người ở vị trí trung tâm trong chính sách và có tầm nhìn toàn diện, bao gồm từ phòng bệnh đến chữa bệnh, từ y tế cơ sở đến y tế dự phòng. Trong đó có mục tiêu “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế”.
Giải pháp quan trọng bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Theo Chương trình Phòng, chống lao Quốc gia, bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan trong cộng đồng và gây nhiều hệ lụy đối với sức khỏe người dân, tuy nhiên công tác sàng lọc phát hiện bệnh lao tại Việt Nam hiện nay vẫn còn hạn chế. Một trong những nguyên nhân là khám sàng lọc bệnh lao hiện chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ.
Theo số liệu điều tra dân số năm 2024, tỷ lệ người dân được khám chữa bệnh chỉ khoảng 23%, cho thấy phần lớn người dân chỉ đi khám khi đã có biểu hiện bệnh rõ ràng, trong khi các hoạt động khám sàng lọc, phát hiện bệnh sớm chưa được người dân chú trọng. Bên cạnh đó, mặc dù cả nước có khoảng 52 triệu người đang có việc làm, phần lớn trong số này được khám sức khỏe định kỳ hằng năm theo quy định, nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao. Theo thực tế, có nhiều trường hợp mắc lao trong cộng đồng vẫn chưa được phát hiện kịp thời.
Từ những số liệu nêu trên, có thể thấy rằng số lượng lớn người dân chưa được tiếp cận với hoạt động khám sàng lọc bệnh lao. Nếu tính toán trên quy mô dân số hiện nay, ước tính khoảng 40 – 50% dân số vẫn chưa được khám sàng lọc bệnh lao, có nghĩa là có khả năng còn nhiều trường hợp mắc bệnh trong cộng đồng chưa được phát hiện. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến bệnh lao vẫn tiếp tục tồn tại và có nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Thông qua hoạt động khám sức khỏe định kỳ, nhiều bệnh lý nguy hiểm có thể được phát hiện sớm ngay từ giai đoạn đầu, giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao hơn, giảm chi phí y tế và hạn chế các biến chứng nặng nề. Trong số đó, bệnh lao là một trong những bệnh cần được phát hiện sớm thông qua hoạt động sàng lọc sức khỏe cộng đồng.
Từ những thực tế nêu trên, tại cuộc họp ngày 09/3/2026 với Bộ Y tế do GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì, Bệnh viện Phổi Trung ương – Chương trình Phòng, chống lao Quốc gia đã trình bày dự thảo kế hoạch triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó tập trung vào một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm tăng cường phát hiện sớm, quản lý và điều trị bệnh lao, đồng thời củng cố năng lực hệ thống y tế trong công tác phòng, chống lao. Một trong những nội dung quan trọng được đề xuất là tăng cường phát hiện bệnh lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho người dân, cán bộ, viên chức, người lao động.
Lồng ghép sàng lọc bệnh lao trong khám sức khỏe định kỳ
Nếu đề xuất lồng ghép sàng lọc bệnh lao trong khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân được thông qua thì sẽ mở ra cơ hội lớn để tăng cường phát hiện sớm bệnh lao trong cộng đồng. Khi tham gia khám sức khỏe định kỳ, người dân sẽ được đánh giá tổng quát về tình trạng sức khỏe, đồng thời được sàng lọc các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh lao.
Việc lồng ghép phát hiện bệnh lao vào khám sức khỏe định kỳ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, giúp phát hiện sớm người mắc bệnh. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị sẽ thuận lợi hơn và khả năng khỏi bệnh rất cao. Bên cạnh đó, giảm nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng, vì vậy nếu người bệnh không được phát hiện sớm thì nguy cơ lây nhiễm cho gia đình và những người xung quanh là rất lớn. Ngoài ra, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời còn giúp giảm chi phí điều trị, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và xã hội.
Chung tay hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao
Việt Nam đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh lao, tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.
Mục tiêu này thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với sức khỏe nhân dân, đồng thời khẳng định định hướng phát triển của ngành Y tế trong giai đoạn mới, chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của ngành Y tế, Chương trình Phòng, chống lao Quốc gia và sự tham gia tích cực của người dân, công tác phòng chống bệnh lao sẽ đạt được nhiều kết quả tích cực hơn nữa, góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước./.
Minh Hải
Khoa TT-GDSK, TT.KSBT tỉnh An Giang
