Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng (sau đây gọi chung là thuốc lá) tuy không phải là tệ nạn nguy hiểm như ma túy; nhưng hiện nay là vấn đề nhức nhối đang được xã hội quan tâm. Nó được xem là một sát thủ giấu mặt, bởi không chỉ tác động xấu đến sức khỏe, mà còn ảnh hưởng đến tinh thần, trí lực đối với người sử dụng.
Ngày nay, thanh thiếu niên có xu hướng sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng ngày càng gia tăng. Bởi, thanh thiếu niên là lứa tuổi đang phát triển, đang định hướng và trưởng thành về tâm- sinh- lý. Lứa tuổi này còn chịu tác động không ít của hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, sự giáo dục của nhà trường và xã hội. Ngoài việc đang ở thời kỳ định hướng nhân cách để hoàn thiện bản thân; ở lứa tuổi này còn chịu tác động của bạn bè, các mối quan hệ phức tạp của điều kiện sống, văn hóa, giao tiếp và quen hệ cộng đồng. Bên cạnh những giá trị văn hóa tốt đẹp được hấp thụ thì các lối sống đua đòi, cũng như các tệ nạn khác cũng có thể tác động không nhỏ đến nhận thức, dần trở thành thói quen, trong đó có tệ nạn hút thuốc. Có nhiều yếu tố làm gia tăng sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên. Trong đó có hiểu chưa đúng, cho rằng sản phẩm này ít hại hơn so với thuốc lá điếu thông thường và là sản phẩm giúp cai nghiện thuốc lá. Bên cạnh đó, các nhà sản xuất luôn tạo ra các sản phẩm theo sở thích giới trẻ như có hương vị mới mùi trái cây, kẹo,… Thiết kế ấn tượng, đa dạng về màu sắc và hình dạng, kết hợp nhiều tính năng sử dụng tiện lợi để hấp dẫn giới trẻ. Ở khía cạnh khác, giới trẻ sử dụng thuốc lá điện tử là do bị bạn bè lôi kéo, thiếu kỹ năng sống, tâm lý e ngại sợ không hòa đồng với bạn bè, sợ bị cô lập trong nhóm bạn… Ngoài ra, một số nguyên nhân được cho là khá phổ biến là để giải trí, đở buồn ngũ, giảm tress khi căng thẳng; học đòi hay để khẳng định bản thân, nên tập tành hút thử rồi thành thói quen.
Theo các nhà chuyên môn, trong thuốc lá điện tử có chứa các thành phần hóa chất độc hại cho sức khoẻ con người. Cụ thể, chất nicotine trong các sản phẩm là chất gây nghiện mạnh, làm cho người sử dụng trở nên phụ thuộc. Trong thuốc lá điện tử có 15.000 loại hương vị; việc nảy sinh nguy cơ trộn hương vị và cả chất ma túy làm người hút dễ phơi nhiễm. Đồng thời việc sử dụng chúng có thể dẫn đến hoặc duy trì việc sử dụng các sản phẩm có chứa nicotine khác như thuốc lá truyền thống hay tăng nguy cơ sử dụng rượu, bia và các chất gây nghiện khác. Khói thuốc lá điện tử có chứa các chất làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi, ung thư thanh quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đột quỵ, xuất huyết não, ung thư dạ dày, tổn thương phổi không hồi phục … Nếu hút trong thời gian dài, nó có thể gây rối loạn nhận thức, cảm xúc, rối loạn tâm thần. Trong đó ảnh hưởng nhiều nhất đến sự phát triển não bộ, làm suy giảm khả năng học tập. Khói từ thuốc lá điện tử cũng có thể gây tổn thương bào thai hay gây hại cho sức khỏe đến những người xung quanh. Ngoài ra, các sản phẩm này do sử dụng pin để làm nóng và tạo ra dạng hơi. Vì vậy tăng nguy cơ bỏng và các tai nạn khác như các vụ nổ từ thiết bị sạc điện bị lỗi hoặc sử dụng sai. Đáng chú ý là khi các em ở độ tuổi thanh thiếu niên, do thể chất đang phát triển nên khả năng gây tác hại nhiều hơn so với người trưởng thành.
Hút thuốc đang từng ngày gây nguy hại đến sức khỏe của chính người hút và cả những người xung quanh khi hít phải khói thuốc. Do đó, việc phòng, chống hút thuốc là vấn đề đang được xã hội quan tâm. Để đẩy lùi tình trạng thanh thiếu niên hút thuốc, cần phải có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Trong đó, phụ huynh và giáo viên phải là những người gương mẫu chấp hành quy định về không hút thuốc lá để làm gương cho các em. Hãy xem việc ngăn chặn tình trạng hút thuốc hiện nay, đặc biệt là trong thanh thiếu niên là việc làm cấp bách của từng gia đình và toàn xã hội. Qua đó, xây dựng một thế hệ nói không với khói thuốc để nâng cao sức khỏe, góp phần xây dựng cho sự phát triển đất nước./.
Nguyễn Minh Thời
Phòng KHNV-ĐD – TTYT Tịnh Biên
