Virus hợp bào hô hấp (Respiratory syncytial virus- RSV) là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp do virus, ảnh hưởng đến phổi và hệ hô hấp ở cả trẻ em và người lớn. Bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ như cảm lạnh thông thường, đến nặng, gây nên những biến chứng nguy hiểm như: viêm tiểu phế quản, viêm phổi …
Đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi nhiễm RSV:
- Trẻ sinh non;
- Trẻ dưới 2 tuổi;
- Người cao tuổi;
- Người suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc các bệnh mãn tính như tim bẩm sinh, bệnh phổi: hen suyễn, COPD.
Triệu chứng:
Các triệu chứng của RSV thường biểu hiện giống với các triệu chứng của cảm lạnh, ảnh hưởng ở mọi đối tượng từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, trẻ em và người lớn. Các triệu chứng ban đầu gồm:
- Sổ mũi;
- Ăn hoặc uống ít hơn;
- Ho, có thể tiến triển thành thở khò khè hoặc khó thở.
Đối với trẻ sơ sinh, các triệu chứng có thể bao gồm:
- Trẻ cáu kỉnh;
- Giảm hoạt động;
- Ăn hoặc uống ít hơn;
- Ngưng thở (ngừng thở trong hơn 10 giây);
- Nhiều trẻ sơ sinh sẽ không bị sốt khi bị nhiễm RSV.
Trong một số trường hợp nghiêm trọng, người lớn nhiễm RSV có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi hoặc viêm tiểu phế quản, biểu hiện với các triệu chứng sau:
- Mệt mỏi hoặc yếu ớt cực độ;
- Chán ăn;
- Ho dai dẳng;
- Thở khò khè, khó thở, thở nhanh;
- Hụt hơi, có thể có cơn ngừng thở (Trẻ sơ sinh);
- Da, môi hoặc móng tay xanh xao;
- Thay đổi tâm trạng, trẻ bơ phờ, mệt mỏi, chán ăn, giảm hứng thú…
Đối với trẻ nhỏ, nhiễm trùng RSV có thể lan đến đường hô hấp dưới, gây ra các triệu chứng báo hiệu như khó thở, ngừng thở hoặc thở ngắn, nông và nhanh, lỗ mũi nở ra (lan rộng ra) khi thở, thở khò khè, tiếng thở ồn ào, màu da xanh hoặc xám (thiếu oxy), ho dữ dội.
Đặc biệt, trẻ sơ sinh sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất bởi RSV với đặc điểm thở ngắn, nông và nhanh, khó thở – cơ ngực và da vùng ngực kéo lõm vào trong với mỗi hơi thở, ho, kém ăn, mệt mỏi bất thường, cáu kỉnh…
Ngoài các bệnh lý đường hô hấp thì RSV cũng có thể gây ra những bệnh lý cơ quan khác như: Hệ thống thần kinh (ngạt trung tâm, co giật, bệnh não -gan); Hệ tuần hoàn (Tổn thương cơ tim, rối loạn nhịp tim khác nhau và Suy tim); Gan (tăng các men transaminase); hệ nội tiết, phát ban, viêm kết mạc…
Theo các chuyên gia y tế, tiêm vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng RSV là biện pháp phòng bệnh an toàn và hiệu quả nhất đối với virus hợp bào hô hấp. Hiện nay, tại Việt Nam đã có 2 loại vắc xin phòng RSV là vắc xin Abrysvo (Pfizer – Bỉ), Arexvy (GSK – Bỉ) và loại kháng thể đơn dòng RSV.
Cách phòng bệnh:
Bên cạnh việc tiêm vắc xin phòng bệnh, trẻ em và người lớn cần xây dựng và duy trì thói quen sinh hoạt, vận động khoa học, lành mạnh để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm virus hợp bào hô hấp, cụ thể như sau:
- Rửa tay thường xuyên và cẩn thận với xà phòng, chất khử khẩu hoặc thậm chí bằng nước sạch;
- Tránh tiếp xúc với người đang bị bệnh đường hô hấp hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh;
- Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi;
- Vệ sinh môi trường xung quanh, nhà cửa, các vật dụng trong nhà, đặc biệt là tay nắm cửa;
- Không dùng chung cốc nước với người khác để hạn chế tối đa khả năng lây bệnh;
- Không hút thuốc lá và tuyệt đối không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá vì có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn;
- Thường xuyên vệ sinh đồ chơi cho trẻ thường xuyên, không để đồ chơi ẩm ướt.
Bs. Dương Quốc Hiền
Khoa Truyền nhiễm – BVĐK An Giang
