Bệnh đậu mùa khỉ (mpox) là bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, cần được giám sát chặt chẽ do khả năng lây lan nhanh và gây biến chứng nặng ở một số nhóm nguy cơ. Bệnh được phát hiện lần đầu năm 1958 trên đàn khỉ nghiên cứu và ca bệnh ở người xuất hiện từ năm 1970 tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô, sau đó lưu hành chủ yếu tại khu vực Trung Phi và Tây Phi.
Người mắc bệnh thường có biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ, đau lưng, sưng hạch bạch huyết, ớn lạnh, mệt mỏi và phát ban dạng mụn nước xuất hiện trên mặt, miệng hoặc nhiều vùng khác như tay, chân, ngực, bộ phận sinh dục hay hậu môn. Bệnh thường tự khỏi sau 2–3 tuần nhưng có thể diễn biến nặng ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.
Tác nhân gây bệnh là vi rút đậu mùa khỉ thuộc nhóm vi rút DNA sợi đôi, gồm hai nhánh Trung Phi và Tây Phi, trong đó nhánh Trung Phi gây bệnh nặng hơn. Vi rút có thể tồn tại ở nhiều loài động vật như sóc cây, chuột túi Gambian hay một số linh trưởng, tuy nhiên ổ chứa chính xác vẫn chưa được xác định.
Bệnh lây truyền từ động vật sang người và từ người sang người qua tiếp xúc gần, qua vết thương hở, dịch cơ thể, giọt bắn đường hô hấp hoặc qua vật dụng nhiễm mầm bệnh. Lây truyền từ mẹ sang thai nhi cũng có thể xảy ra. Thời gian ủ bệnh thường 6–13 ngày, có thể kéo dài tới 21 ngày. Những người chưa từng được chủng đậu đều có nguy cơ mắc bệnh, trong khi người từng mắc bệnh thường có miễn dịch lâu dài.
Để phòng chống dịch, Bộ Y tế đề nghị các địa phương thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tăng cường giám sát, phát hiện ca bệnh tại cửa khẩu và cơ sở khám chữa bệnh; lồng ghép giám sát với hoạt động phòng, chống HIV/AIDS và các chuyên khoa liên quan. Ngành y tế các tuyến cần được tập huấn về giám sát, chăm sóc, điều trị và phòng ngừa lây nhiễm. Các địa phương phải rà soát kế hoạch phòng chống theo các tình huống, chuẩn bị đầy đủ thuốc, trang thiết bị và nhân lực để ứng phó khi có dịch.
Công tác truyền thông cũng cần được tăng cường, đặc biệt đối với nhóm nguy cơ cao, nhằm cung cấp thông tin kịp thời về triệu chứng, đường lây và biện pháp phòng bệnh. Các viện vệ sinh dịch tễ và bệnh viện tuyến cuối tiếp tục giám sát, phân tích tình hình dịch, hỗ trợ xét nghiệm, xử lý ổ dịch và điều trị, đồng thời bảo đảm sẵn sàng về kỹ thuật và nhân lực khi dịch xảy ra.
Việc chủ động giám sát và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh ngay từ cộng đồng là yếu tố then chốt để hạn chế nguy cơ bùng phát bệnh đậu mùa khỉ.
Nguồn Bộ Y tế
