Mùa mưa lũ hằng năm luôn mang đến nhiều khó khăn, trong đó vấn đề thiếu nước sạch là một trong những thách thức nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày của người dân. Khi nước lũ tràn về, nguồn nước sinh hoạt dễ bị ô nhiễm bởi bùn đất, rác thải, xác động vật, chất thải sinh hoạt và công nghiệp, gây ra nguy cơ bùng phát các dịch bệnh như tiêu chảy, tả, thương hàn, viêm gan A,… Vì vậy, việc chủ động xử lý nước để có nguồn nước sạch dùng trong mùa lũ là vô cùng cần thiết.
Dưới đây là một số hướng dẫn giúp người dân xử lý và dự trữ nước sạch hiệu quả trong mùa lũ:
1. Dự trữ nước sạch trước khi lũ về
Tích trữ nước mưa: Trong thời điểm trước mùa mưa bão hoặc khi trời còn chưa có dấu hiệu lũ lụt, người dân nên tranh thủ hứng nước mưa bằng các dụng cụ sạch như thùng, bể, xô có nắp đậy kín. Nước mưa là nguồn nước tương đối sạch, nếu thu gom đúng cách sẽ rất hữu ích khi nước lũ làm ô nhiễm các nguồn nước khác.
Dự trữ nước máy hoặc nước giếng đã lọc: Nếu có điều kiện tiếp cận với nước máy, người dân nên tích trữ nước vào các bồn chứa sạch, thùng kín, can nhựa lớn. Đối với các gia đình dùng giếng khoan hoặc giếng đào, nên bơm nước vào bồn chứa và đậy kín để tránh bị nhiễm bẩn khi lũ về.
2. Lọc và khử trùng nước tạm thời
Trong trường hợp nguồn nước sạch bị cạn, người dân buộc phải sử dụng các nguồn nước tạm thời như nước sông, ao hồ, nước giếng bị nhiễm bẩn,… thì cần phải tiến hành xử lý để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
a. Lọc nước thô bằng phương pháp đơn giản:
Sử dụng bình lọc tự chế: Có thể dùng bình nhựa hoặc xô, đặt các lớp vật liệu lọc như sỏi, cát sạch, than hoạt tính theo thứ tự từ dưới lên để lọc sơ bộ nước. Nên để nước chảy từ từ qua bộ lọc để tăng hiệu quả làm sạch.
Lọc bằng vải sạch: Đối với nước nhiều cặn, có thể lọc qua nhiều lớp vải sạch (khăn mặt, khăn xô…) để loại bỏ tạp chất lớn và rác bẩn.
b. Khử trùng nước sau khi lọc:
Dùng viên Cloramin B hoặc bột clorin: Sau khi lọc sơ bộ, có thể dùng viên Cloramin B hoặc bột clorin (được ngành y tế cung cấp hoặc bán tại hiệu thuốc) để khử trùng nước. Liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất (thường là 1 viên cho 20 lít nước). Hòa tan, khuấy đều và để yên ít nhất 30 phút trước khi sử dụng.
Dùng thuốc tím: Một số địa phương có sử dụng thuốc tím (kalipemanganat) để xử lý nước. Tuy nhiên, cần dùng đúng liều lượng để tránh gây độc cho cơ thể.
Đun sôi: Đơn giản và hiệu quả nhất vẫn là đun sôi nước trong ít nhất 5 – 10 phút. Đây là biện pháp tiêu diệt vi khuẩn, virus và ký sinh trùng hiệu quả nhất, đặc biệt đối với nước dùng để ăn uống, pha sữa cho trẻ nhỏ.
3. Bảo quản nước sạch đúng cách
Dùng dụng cụ sạch: Bất kỳ loại nước sạch nào sau khi xử lý cũng cần được chứa trong dụng cụ sạch, có nắp đậy kín.
Không nhúng tay hay dụng cụ bẩn vào nước đã xử lý: Điều này nhằm tránh tái nhiễm khuẩn cho nước. Khi lấy nước nên dùng gáo múc riêng, sạch và tránh để nước còn thừa lại trong dụng cụ múc.
Ghi chú rõ ràng: Nếu trong nhà có nhiều loại nước (nước đã lọc, nước chưa lọc, nước chưa khử trùng, nước dùng cho rửa, nước dùng để uống…) thì nên ghi nhãn hoặc đánh dấu rõ ràng để tránh nhầm lẫn.
4. Lưu ý khi sử dụng nước trong mùa lũ
Không uống nước chưa qua xử lý: Dù nước có trong hay không mùi lạ, cũng không nên uống trực tiếp nếu chưa qua xử lý.
Hạn chế dùng nước ao hồ, sông suối: Đây là những nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm rất cao trong mùa lũ.
Tăng cường vệ sinh cá nhân và môi trường sống: Giữ gìn vệ sinh cơ thể, dụng cụ ăn uống, nơi ở cũng là cách để phòng tránh các bệnh truyền nhiễm qua đường nước.
Việc đảm bảo nguồn nước sạch trong mùa lũ không chỉ giúp người dân phòng tránh các bệnh nguy hiểm mà còn góp phần ổn định đời sống sinh hoạt, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Mỗi người dân cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về xử lý nước và chủ động thực hiện để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình./.
Bs. Văn Hiển Tài – TT.KSBT An Giang
