Nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp nuôi dưỡng tự nhiên và tối ưu nhất đối với sự phát triển của trẻ nhỏ, là biện pháp có thể tác động nhiều nhất đến sự sống còn trong 2 năm đầu đời của trẻ.
Nuôi con bằng sữa mẹ luôn được UNICEF, WHO, Bộ Y tế và các chuyên gia y tế khuyến cáo vì nhiều lợi ích sữa mẹ đối với sức khỏe không chỉ con mà của cả mẹ. Bú sữa mẹ hoàn toàn có thể giúp ngăn ngừa 13% các trường hợp tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Tuy vậy tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ tại Việt nam giảm trong thời gian qua vì nhiều nguyên do: quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, sự tham gia của phụ nữ vào đời sống xã hội, sự tấn công của nền công nghiệp sản xuất thực phẩm thay thế sữa mẹ …
Sữa mẹ là dịch thể sinh học tự nhiên chứa nhiều chất kháng khuẩn, tǎng cường sức đề kháng cho trẻ.Trong sữa mẹ có những yếu tố miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể ít mắc bệnh. Sữa mẹ có tác dụng chống dị ứng. Trẻ bú mẹ ít bị dị ứng, ezema như ǎn sữa bò. Cho trẻ bú sữa mẹ rất thuận lợi vì không phụ thuộc vào giờ giấc, không cần dụng cụ pha chế. Trẻ bú sữa mẹ sẽ kinh tế hơn nhiều so với nuôi nhân tạo bằng sữa bò vì sữa mẹ không mất tiền mua. Nuôi con bằng sữa mẹ sẽ tăng cường tình cảm gắn bó mẹ con, đó là yếu tố tâm lý quan trọng giúp cho sự phát triển hài hòa của đứa trẻ. Cho trẻ bú sớm là cho trẻ bú mẹ ngay trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, ngay cả khi sữa chưa về để trẻ được bú sữa non. Sữa non được hình thành từ tuần thứ 14-16 của thai kỳ và được tiết ra trong 1-3 ngày sau sinh. Sữa non có màu vàng nhạt hoặc trong, sánh đặc, giàu chất kháng khuẩn, nhiều vitamin A, chất đạm giúp trẻ phòng chống nhiễm khuẩn. Trong 3 ngày đầu thường lượng sữa chưa nhiều (còn gọi là sữa chưa về) nhưng đủ cho trẻ mới sinh vì: Trẻ bú sớm tốt cho cả mẹ và con: Trẻ mút vú làm cho sữa về nhanh hơn, giúp dạ con co tốt hơn, giảm nguy cơ chảy máu sau sinh cho mẹ, giúp trẻ được ấm áp hơn.
Nuôi con bằng sữa mẹ là cho trẻ bú hoàn toàn bằng sữa mẹ mà không cần cho ăn hoặc uống thêm bất cứ thứ gì khác, kể cả nước tráng miệng. Cho trẻ bú theo nhu cầu, bất cứ khi nào trẻ muốn, cả ngày lẫn đêm. Mẹ có thể nằm, ngồi hoặc đứng cho trẻ bú.
Tư thế cho trẻ bú đúng: giữ cho thân và đầu trẻ thẳng hàng, miệng trẻ đối diện vú mẹ, thân trẻ áp sát vào người mẹ. Cho trẻ bú hết sữa bầu vú bên này rồi mới chuyển sang bên kia.
Trường hợp người mẹ phải đi làm, có thể vắt sữa và bảo quản cho trẻ ăn. Đựng sữa mẹ vắt ra trong cốc sạch, đậy nắp kín. Để sữa mẹ nơi thoáng mát ở nhiệt độ phòng (19-26 độ), sử dụng tốt nhất trong vòng 4 giờ (có thể để được 6-8 giờ); trong ngăn mát tủ lạnh (<4 độ C), sử dụng tốt nhất trong 4 ngày (có thể tới 8 ngày).
Khi mang sữa ra khỏi tủ lạnh (nếu lấy từ ngăn đá cần rã đông bằng cách đưa sữa xuống ngăn mát tủ lạnh cho đỡ đông, rồi để ở nhiệt độ thường cho đến khi tan hết đá), để sữa ấm tự nhiên hoặc đặt vào chén nước ấm. Không làm ấm sữa mẹ bằng cách đun trên bếp hoặc cho vào lò vi sóng.
Người mẹ cần ăn đủ chất dinh dưỡng, chú ý ăn thêm các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng như tôm, cua, cá, trứng, sữa, thịt, đậu đỗ, mè, rau xanh, trái cây chín, uống đủ nước (mỗi ngày khoảng 2-3 lít nước), hạn chế các thức ǎn gia vị như ớt, hành, tỏi có thể qua sữa gây mùi khó chịu, trẻ dễ bỏ bú. Giữ cho tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ ít nhất 8 giờ mỗi ngày và tin tưởng mình có đủ sữa nuôi con. Cho trẻ bú nhiều lần, cả ban ngày và ban đêm. Cho trẻ ngậm bắt vú đúng thì trẻ sẽ bú đủ và mẹ sẽ tiết nhiều sữa hơn, tránh được nguy cơ tắc tia sữa và nứt chân núm vú (nứt cổ gà). Khi cho con bú, nên hạn chế dùng thuốc vì một số thuốc có thể qua sữa gây ngộ độc cho trẻ và làm giảm tiết sữa.
Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ giúp trẻ tăng trưởng, phát triển hài hòa và phòng chống suy dinh dưỡng. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ, bú mẹ có lợi cho cả mẹ và con. Trẻ cần được bú sữa non, bú ngay trong vòng một giờ đầu sau sinh. Trẻ cần được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng./.
Võ Thị Thùy Trang – TTYT Long Xuyên
