Tỷ lệ bệnh nhân mắc viêm gan do vi rút đang có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây dù đã có vắc xin phòng ngừa. Bệnh viêm gan thường tiến triển âm thầm nhưng lại có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong. Vậy tại sao viêm gan do vi rút là kẻ giết người thầm lặng ?
1. Đặc điểm của viêm gan do vi rút viêm gan B
Đường lây truyền bệnh do viêm gan B bao gồm tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch tiết cơ thể người bệnh, lây nhiễm thông qua quan hệ tình dục không an toàn và lây truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ chu sinh. Ngoài ra, viêm gan B còn lây nhiễm nếu bệnh nhân dùng chung kim tiêm, dao cạo râu và bàn chải đánh răng với người nhiễm bệnh.
Thời gian từ lúc nhiễm vi rút cho đến khi biểu hiện triệu chứng (thời kỳ ủ bệnh) của viêm gan B trung bình là 120 ngày. Chỉ có khoảng 15 – 25% người bệnh viêm gan siêu vi B chuyển sang giai đoạn mãn tính và dẫn đến tổn thương gan, xơ gan hoặc ung thư gan.
2. Đặc điểm của viêm gan do vi rút viêm gan C
Đường lây truyền tương tự viêm gan siêu vi B là đường máu, đường quan hệ tình dục hoặc lây từ mẹ sang con. Thời gian ủ bệnh viêm gan siêu vi C trung bình khoảng 45 ngày và dao động từ 14 – 180 ngày. Tỷ lệ phát triển thành bệnh mãn tính của virus viêm gan C cao hơn. Có đến 75 – 85% người mắc viêm gan siêu vi C sẽ chuyển sang mãn tính, gây tổn thương các tế bào gan và dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan. Khoảng 50% người mắc viêm gan C không biết mình mắc bệnh, do đó không được điều trị kịp thời. Theo thống kê có khoảng 5 – 20% người bệnh viêm gan C phát triển thành xơ gan và có đến 1 – 5% tử vong vì xơ gan hoặc ung thư gan. Đây là những lý do để khẳng định viêm gan là kẻ giết người thầm lặng.
Hầu như tất cả các loại viêm gan đều có các triệu chứng tương tự nhau, bất kể nguyên nhân là gì. Những dấu hiệu đó bao gồm:
– Sốt.
– Đau nhức khớp.
– Mệt mỏi, cảm giác không khỏe.
– Rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn ói, mất cảm giác ngon miệng.
– Đau bụng.
– Hội chứng tắc mật như phân nhạt màu, nước tiểu đậm màu.
– Hội chứng vàng da, vàng mắt.
Những dấu hiệu ban đầu của bệnh nhân có thể không đặc hiệu, rõ ràng. Do đó bệnh nhân thường không chú ý và không được chẩn đoán kịp thời. Bệnh viêm gan chỉ được phát hiện tình cờ thông qua khám sức khỏe định kỳ với những bất thường của xét nghiệm máu.
3. Vì sao viêm gan do vi rút là kẻ giết người thầm lặng ?
Gan là một tạng lớn đảm đương nhiều nhiệm vụ khác nhau trong quá trình sinh lý của cơ thể con người. Tuy nhiên, đa số các trường hợp mắc viêm gan siêu vi B hoặc C có biểu hiện rất không rõ ràng và các triệu chứng bệnh cũng không tương xứng với mức độ nặng. Chính những lý do này đã gây không ít khó khăn cho việc khám, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời ở giai đoạn nhẹ. Hầu hết bệnh nhân chỉ được phát hiện và chẩn đoán bệnh ở giai đoạn muộn, khi các dấu hiệu xuất hiện trầm trọng do các tế bào gan bị tổn thương trong bệnh cảnh của xơ gan hoặc ung thư gan. Vì vậy có thể nói, viêm gan là kẻ giết người thầm lặng.
Nếu được chẩn đoán sớm thì tiên lượng điều trị của bệnh nhân rất tốt, chi phí điều trị cũng không quá cao. Tuy nhiên, nếu bệnh đã diễn tiến đến xơ gan hoặc ung thư gan thì khả năng tử vong của bệnh nhân rất cao, chi phí điều trị đắt đỏ và sức khỏe bệnh nhân cũng đã suy yếu nhiều.
Viêm gan do siêu vi B và siêu vi C là nguyên nhân chính gây nên xơ gan hoặc ung thư gan. Cả 2 bệnh này đều có 3 con đường lây chính là: tiếp xúc trực tiếp máu hoặc dịch tiết người bệnh, đường tình dục không an toàn và đường từ mẹ sang con. Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả bao gồm:
– Đảm bảo không tiếp xúc với dịch, máu người bệnh. Khi cần thiết nên mang găng tay.
– Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su khi quan hệ. Tuân thủ chế độ một vợ một chồng, không quan hệ với nhiều người khác nhau cùng lúc.
– Khám, tầm soát bệnh trước khi có kế hoạch sinh con là vô cùng quan trọng để tránh con sinh ra mắc bệnh lý này vì viêm gan là kẻ giết người thầm lặng.
– Bệnh viêm gan do vi rút B có thể được phòng ngừa chủ động phòng bệnh bằng tiêm vắc xin ./.
BS CKI Phạm Hồng Thanh – TTYT Long Xuyên
