– Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba trên toàn thế giới.
– Gần 90% trường hợp tử vong do COPD ở những người dưới 70 tuổi xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.
– Cần chẩn đoán và điều trị sớm (bao gồm việc cai thuốc lá) để làm chậm sự tiến triển của các triệu chứng và giảm các đợt cấp của bệnh.
– Tiếp xúc với môi trường với khói thuốc lá, ô nhiễm không khí trong nhà và bụi nghề nghiệp, khói và hóa chất là những yếu tố nguy cơ quan trọng của COPD.
– COPD gây ra các triệu chứng hô hấp dai dẳng và tiến triển, bao gồm khó thở, ho và tạo đờm.
Các lưu ý để phòng bệnh copd và giảm tiến triển và nguy cơ biến chứng của bệnh
– Không hút thuốc: đang hút thuốc thì nên bỏ thuốc lá, những người không hút thì nên tránh xa những người hút thuốc lá vì khói thuốc lá, thuốc lào, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có chứa thạch tín và rất nhiều chất hoá học độc hại khác làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn hô hấp và gây ra các triệu chứng bùng phát bệnh. Nếu bị mắc phổi tắc nghẽn mãn tính, người bệnh nên cai thuốc lá ngay, không tiếp xúc với khói thuốc lá
– Tránh tiếp xúc với môi trường ô nhiễm: Bụi bẩn, phấn hoa, lông thú, khói nhiên liệu, … là những tác nhân khiến các triệu chứng COPD dễ tái phát. Cần luôn giữ cho không khí ở nơi sinh sống luôn sạch sẽ, thông thoáng.
– Thời tiết thay đổi: Những thay đổi về nhiệt độ và thời tiết có thể làm cho các triệu chứng COPD trở nên tồi tệ hơn. Theo nghiên cứu, không khí lạnh, khô hoặc nóng có thể gây bùng phát các triệu chứng COPD. Do đó, khi thời tiết trở lạnh, trở gió, hãy che miệng, mũi cẩn thận khi ra ngoài.
– Tránh tình trạng nhiễm trùng hô hấp: Một số yếu tố lây nhiễm, chẳng hạn như cảm lạnh và cúm, có thể làm cho tình trạng khó thở, ho khan và thở khò khè trở nên tồi tệ hơn. Những người bị bệnh phổi tắc nghẽn nên rửa tay thường xuyên và đảm bảo rằng họ đã được tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin cần thiết.
Đặc biệt, với người cao tuổi mắc bệnh COPD, để phòng ngừa bệnh tái phát, giảm nguy cơ biến chứng nên hạn chế đến mức thấp nhất việc tiếp xúc với khói thuốc, các hóa chất, khói bụi độc hại. Người bệnh COPD nên duy trì luyện tập các bộ môn thể thao như đạp xe, đi bộ… ở mức độ trung bình từ 30-60 phút/ngày, tùy theo khả năng. Với bệnh nhân nặng có thể giảm thời gian luyện tập hoặc tập thở bằng cách hít sâu và thở mạnh ra hết sức…
Ngoài việc luyện tập, người bị COPD cần có chế độ dinh dưỡng lành mạnh :
Nước giúp bù đủ dịch cho cơ thể. Uống nước cũng làm loãng chất tiết ở đường hô hấp. Nên uống 6 – 8 cốc nước mỗi ngày (trừ khi có lời khuyên khác của bác sĩ).
Ăn thức ăn loãng, nóng, mềm, dễ hấp thu. Chế độ ăn cần đủ chất dinh dưỡng và bổ sung thêm nước hoa quả, trái cây, rau xanh. Khi bệnh tái phát hoặc diễn biến nặng thì nên đi khám bệnh ngay.
Nếu gặp khó khăn trong ăn uống: Dạ dầy quá đầy sẽ khiến cơ hoành khó di động, làm cho hô hấp khó khăn hơn, gây thở gấp trong và sau bữa ăn. Dưới đây là những gợi ý:
Chia làm nhiều bữa nhỏ trong suốt cả ngày. Cách này sẽ giúp dạ dày không bị căng quá và phổi có nhiều chỗ để giãn nở hơn. Khi ăn nên ngậm miệng và nhai chậm để tránh nuốt không khí vào dạ dày.
Cố gắng tránh hoặc hạn chế những thực phẩm gây đầy hơi. Hơi sẽ khiến dạ dày bị căng và chèn ép vào cơ hoành ./.
Bs. La Thị Huỳnh Như – Khoa Nội-Nhi-Nhiễm – Trung tâm Y tế Châu Đốc
