Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) là một bệnh lý nghiêm trọng, đặc trưng bởi sự tắc nghẽn lưu thông khí trong phổi. COPD dai dẳng và tiến triển nặng dần theo thời gian và có thể đe dọa mạng sống người bệnh nếu không được can thiệp kịp thời. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2019, COPD là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên toàn thế giới, gây ra 3,23 triệu ca tử vong, tương đương 5,8% số người tử vong. Tại Việt Nam, tỷ lệ tử vong do COPD là 35.800 người, đứng thứ 3 trong các bệnh gây tử vong sau đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Bệnh này gây ra khó thở kéo dài, làm cản trở khả năng tham gia vào các hoạt động hàng ngày như đi bộ, leo cầu thang, hoặc thậm chí là làm việc nhà. Ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, đưa họ vào trạng thái lo âu và trầm cảm.
Sự nguy hại của bệnh COPD đối với bệnh nhân đã mắc bệnh Tăng huyết áp, Đái tháo đường
Tăng nguy cơ biến chứng tim mạch: Bệnh nhân mắc COPD có nguy cơ cao hơn về các vấn đề tim mạch như bệnh lý động mạch vành và suy tim. Viêm mãn tính, thiếu oxy, và áp lực lên tim là các yếu tố góp phần.
Khó kiểm soát huyết áp: COPD có thể dẫn đến tình trạng căng thẳng cho cơ thể, gây ra sự tăng cường hoạt động của hệ thống thần kinh giao cảm, từ đó có thể làm tăng huyết áp.
Gia tăng viêm: COPD là một bệnh lý viêm mãn tính và tình trạng viêm trong cơ thể có thể tác động tiêu cực đến việc kiểm soát đường huyết trong đái tháo đường.
Giảm khả năng vận động: Khó thở trong COPD thường dẫn đến ít vận động hơn, điều này có thể ảnh hưởng đến kiểm soát trọng lượng và mức đường huyết trong đái tháo đường.
Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn: Bệnh nhân COPD có nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp cao hơn, và sự nhiễm trùng này có thể làm nặng thêm tình trạng cho những người mắc bệnh đái tháo đường, thường làm tăng đường huyết.
Triệu chứng thường gặp của COPD
- Ho có đờm: Là triệu chứng ban đầu thường gặp ở những người hút thuốc lá, thường phát triển từ tuổi 40-50.
- Khó thở: Triệu chứng này tiến triển dần dần, xuất hiện khi gắng sức, dễ bị trầm trọng hơn khi có nhiễm trùng đường hô hấp. Nó thường xuất hiện rõ ràng hơn ở những người từ tuổi 50-60.
Các yếu tố nguy cơ chính dẫn đến COPD
- Hút thuốc lá: Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến COPD. Hút thuốc không chỉ làm tổn thương mô phổi mà còn kích thích viêm nhiễm, làm giảm khả năng tự phục hồi của phổi. Thậm chí, việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực tương tự.
- Ô nhiễm môi trường: Những người sống trong những khu vực ô nhiễm không khí hoặc làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại dễ có nguy cơ mắc COPD hơn. Bụi, khói và các hạt ô nhiễm tích lũy trong phổi có thể dẫn đến những tổn thương không thể phục hồi.
- Di truyền: Một số trường hợp COPD có nguyên nhân di truyền, chẳng hạn như thiếu hụt protein alpha-1 antitrypsin. Protein này có nhiệm vụ bảo vệ phổi khỏi tổn thương, vì vậy, khi thiếu hụt, nguy cơ bị COPD tăng lên.
- Tuổi tác: Nguy cơ mắc COPD cũng tăng theo tuổi tác, đặc biệt là ở những người đã có tiền sử hút thuốc. Quá trình lão hóa tự nhiên cũng khiến các mô phổi trở nên yếu hơn và ít đàn hồi hơn.
- Nghề nghiệp: Một số nghề nghiệp như xây dựng, khai thác mỏ, chăm sóc sức khỏe (y tế) và sản xuất (nghề nghiệp trong lĩnh vực xây dựng, khai thác mỏ, hóa chất) có thể đẩy cao nguy cơ mắc COPD do phải tiếp xúc thường xuyên với bụi, hóa chất, hoặc khói.
Bệnh COPD cần phát hiện sớm để kiểm soát không để bệnh phát triển đến giai đoạn nặng gây nguy hiểm đến tính mạng. Nên mọi người cần có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý, duy trì hoạt động thể lực thường xuyên và kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần không những giúp phát hiện bệnh lý kịp thời mà còn là cách tốt nhất để bạn duy trì sức khỏe lâu dài./.
CN. Nguyễn Khánh Duy – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật An Giang
