Tự tử là một trong những tai nạn thương tích phổ biến hiện nay, là hành vi tự xâm hại dẫn đến cái chết do cá nhân có hành vi cố ý gây ra để chống lại bản thân.
Tự tử vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với một số quốc gia, nhất là các nước phát triển. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính rằng trong một công ty có 1.000 người thì mỗi năm đều có đến 30% nhân viên gặp vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần. Những phát hiện từ nguồn số liệu thứ cấp ở Việt Nam năm 2018 cho thấy nạn nhân của tự tử và toan tự tử hầu hết là những người trẻ, đặc biệt là các em gái, tuy nhiên, tỷ lệ tự tử ở Việt Nam vẫn còn thấp so với các nước khác trong khu vực.
Ngày Thế giới Phòng, chống tự tử diễn ra vào 10/9 hàng năm, nhằm kêu gọi cộng đồng nâng cao nhận thức về tác hại từ hành vi tự tử, đồng thời thúc đẩy các quốc gia hành động để ngăn chặn việc thực hiện hành vi này.
Một số dấu hiệu có thể dẫn đến tự tử
– Tình trạng kéo dài của cảm giác buồn bã; cô đơn; thiếu năng lượng và không hứng thú; chán ghét, thờ ơ với mọi việc.
– Cảm giác chỉ muốn rút lui khỏi các hoạt động và tương tác xã hội mà mình vẫn thường xuyên tham dự; ngại giao tiếp.
– Có thể có một số hành vi khác thường và sau đó là khuynh hướng mạo hiểm, buông thả bản thân; dễ nổi nóng, cáu gắt.
– Có những thay đổi về giấc ngủ hay thì dễ bị kích động.
Theo WHO, khoảng một phần ba số công nhân bị trầm cảm sẽ tham khảo ý kiến chuyên gia sức khỏe tâm thần, Bác sĩ hoặc chương trình hỗ trợ nhân viên vì sợ bị kỳ thị. Vì vậy, việc nâng cao sức khỏe tinh thần và có kế hoạch hỗ trợ những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc những người có thể có nguy cơ tự tử là hết sức cần thiết.
Biện pháp ngăn chặn:
* Đối với người thân, cộng đồng:
– Tiếp cận với đối tượng, trao đổi để tìm hiểu về những khó khăn, bế tắc hiện tại, giúp họ vượt qua khủng hoảng và có suy nghĩ, hành động tích cực hơn.
– Khuyến khích họ thay đổi lối sống lành mạnh, lạc quan, phát triển những thói quen tốt như tham gia vào các hoạt động thể dục thể thao, ăn, ngủ điều độ, không sử dụng các chất kích thích.
– Thường xuyên liên lạc và cung cấp cho họ những địa chỉ tư vấn tâm lý tin cậy để khi gặp khó khăn họ có thể tìm kiếm sự giúp đỡ.
– Loại bỏ những phương tiện mà đối tượng có khả năng dùng để tự tử, không cho họ đến gần những địa điểm nguy hiểm như nhà cao tầng, cầu, sông, hồ,…
– Với học sinh và trẻ vị thành niên, phụ huynh cần kiên nhẫn lắng nghe, quan tâm; thầy cô gần gũi bảo ban nhẹ nhàng, giảm nhẹ áp lực học tập để giúp các em vơi bớt ý nghĩ tiêu cực nhất thời.
* Đối với cá nhân người bệnh:
– Duy trì mối quan hệ mật thiết với những người xung quanh. Tham gia các hoạt động tình nguyện, làm việc từ thiện.
– Suy nghĩ tích cực, cố gắng nghĩ và cảm nhận về một khoảnh khắc tốt đẹp trong cuộc sống.
– Khi gặp bế tắc, nếu dành thời gian để đau đớn thì hãy đứng lên, đối mặt để giải quyết. Tâm sự với ai đó về khó khăn của mình là một trong những cách để bản thân cảm thấy đỡ áp lực và nặng nề hơn.
– Chăm sóc sức khỏe bản thân, ăn uống lành mạnh, đầy đủ.
– Mọi người cần tìm hiểu kỹ kiến thức về phòng ngừa tự tử để tuyên truyền sâu rộng hơn nữa cho người dân trên tất cả các kênh thông tin.
Việc hạn chế của hệ thống dịch vụ y tế trong việc phòng chống tự tử tại Việt Nam cho thấy cần tăng cường đội ngũ tư vấn viên, Bác sỹ tâm thần, chuyên gia tâm lý, nhân viên công tác xã hội và cộng tác viên công tác xã hội để góp phần hạ nhiệt các vấn đề sức khỏe tâm thần dưới mức nặng, vốn là những yếu tố chính dẫn đến ý nghĩ và hành vi tự tử./.
Cn. Mai Thị Bích Chinh – Trung tâm Y tế Chợ Mới
