Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây truyền qua vết cắn của vector – muỗi Aedes (hay còn được gọi là muỗi vằn). Bệnh thường không lây truyền trực tiếp từ người sang người. Sau khi một bệnh nhân sốt xuất huyết hoặc người lành mang trùng bị muỗi vằn cắn, virus thường cần thời gian khoảng 8-10 ngày để nhân lên trong cơ thể muỗi trước khi nó có thể truyền sang người qua vết cắn. Trong mùa dịch sốt xuất huyết, những người đang ở vùng lưu hành dịch hoặc đã từng đến vùng lưu hành dịch cần lưu ý đến nguy cơ mắc sốt xuất huyết khi có sốt cao.
Sốt xuất huyết thường khởi đầu bằng cơn sốt đột ngột (có thể lên đến 39 độ C), kèm theo các triệu chứng: Mệt mỏi, chán ăn, đau bụng, buồn nôn, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt, đau cơ toàn thân, đau xương và khớp. Một số bệnh nhân có thể bị chảy máu một lượng nhỏ, dưới nhiều hình thức, chẳng hạn như chấm xuất huyết trên da, chảy máu cam, chảy máu nướu răng. Sốt xuất huyết thể nặng gây tăng tính thấm của mạch máu, giảm thể tích tuần hoàn và rối loạn cơ chế đông máu. Khi có những dấu hiệu trên thì cần phải đến cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị kịp thời, KHÔNG ĐƯỢC TỰ Ý ĐIỀU TRỊ BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT TẠI NHÀ. Đồng thời có thể góp phần ngăn ngừa bệnh lan thành dịch.
Trong giai đoạn bệnh cấp tính, nên nghỉ ngơi tại giường, ăn lỏng, nên hạn chế tự do đi lại để tránh tình trạng xuất huyết nguy hiểm không mong muốn. Hạ sốt chủ yếu dựa trên làm mát vật lý. Bệnh nhân bị đổ mồ hôi hoặc tiêu chảy được khuyến khích uống nước. Nếu tình trạng bệnh nhân nôn mửa thường xuyên, không thể ăn, mất nước và thiếu dịch trầm trọng thì cần được truyền dịch tĩnh mạch. Sốt xuất huyết có các triệu chứng nghiêm trọng như sốc, xuất huyết, cần được điều trị tích cực, bệnh nhân bị sốc cần được bổ sung lượng máu kịp thời.
Hiện vaccine dự phòng bệnh sốt xuất huyết còn đang trong giai đoạn thử nghiệm, đồng nghĩa với việc chưa thể phòng ngừa sốt xuất huyết thông qua tiêm chủng. Hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị kháng virus đặc hiệu. Do đó, nguyên tắc điều trị là phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, điều trị sớm và cách ly muỗi sớm. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời các trường hợp nặng là chìa khóa để giảm tỷ lệ tử vong.
Muỗi vằn chủ yếu sinh sống gần nơi sinh sản, và chủ yếu sinh sống ở những nơi tối tăm và có mái che ngoài trời, còn trong nhà, loài muỗi này có xu hướng ở trên tường, dưới bàn, ghế và giường, quần áo treo… Dựa vào các tập tính sinh học đó, ta có thể tiêu diệt vector truyền bệnh một cách hiệu quả bằng các biện pháp sau:
– Giữ cho ngôi nhà và môi trường xung quanh sạch sẽ và gọn gàng, tránh để nước tù đọng, xử lý rác thải đúng cách để ngăn chặn việc tạo ra môi trường sống tối ưu cho muỗi.
– Dụng cụ chứa nước uống cho người và động vật hoặc các dụng cụ chứa nước dân dụng khác cần được đậy kín và nên được vệ sinh, súc rửa định kỳ hằng tuần.
– Thường xuyên mặc quần áo dài tay và quần dài càng nhiều càng tốt, xịt thuốc chống muỗi lên vùng da tiếp xúc. Sử dụng các biện pháp bảo vệ hộ gia đình như lắp màn lưới ngăn côn trùng, thường xuyên mặc quần áo dài tay, sử dụng các sản phẩm diệt muỗi phù hợp…
Chiến dịch ra quân diệt lăng quăng phòng bệnh sốt xuất huyết dựa vào cộng đồng là hoạt động định kỳ hằng năm ở địa phương. Các hoạt động truyền thông phòng bệnh sốt xuất huyết cho người dân như tuyên truyền trực tiếp, phân phát tờ bướm, phát loa lưu động…thường được lồng ghép rất hiệu quả nhân sự kiện này. Tuyên truyền rộng rãi trong cộng đồng và kiểm soát chặt chẽ ca bệnh nhằm ngăn ngừa nguy cơ bùng phát thành dịch./.
Hiền Thục – Trung tâm Y tế TX Tân Châu
