Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Nuôi con bằng sữa mẹ có thể giúp trẻ có đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển.
Theo Vụ Sức khỏe Bà mẹ – Trẻ em, Bộ Y tế, nên cho trẻ bú mẹ ngay trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, ngay cả khi sữa chưa về để trẻ được bú sữa non. Sữa non được tiết ra trong 1-3 ngày sau sinh, có màu vàng nhạt hoặc trong, sánh đặc, giàu chất kháng khuẩn, nhiều vitamin A, chất đạm giúp trẻ phòng chống nhiễm khuẩn. Trẻ bú sớm tốt cho cả mẹ và con: Trẻ mút vú làm cho sữa về nhanh hơn, giúp dạ con co tốt hơn, giảm nguy cơ chảy máu sau sinh cho mẹ, giúp trẻ được ấm áp hơn.
Cho trẻ bú hoàn toàn bằng sữa mẹ mà không cần cho ăn hoặc uống thêm bất cứ thứ gì khác, kể cả nước tráng miệng. Cho trẻ bú theo nhu cầu, bất cứ khi nào trẻ muốn, cả ngày lẫn đêm. Mẹ có thể nằm, ngồi hoặc đứng cho trẻ bú.
Tư thế cho trẻ bú đúng: giữ cho thân và đầu trẻ thẳng hàng, miệng trẻ đối diện vú mẹ, thân trẻ áp sát vào người mẹ. Cho trẻ bú hết sữa bầu vú bên này rồi mới chuyển sang bên kia. Trẻ bị ốm (đau) càng cần cho bú nhiều hơn. Trẻ không bú được thì vắt sữa mẹ và cho uống bằng cốc hoặc thìa. Không cho trẻ bú bình vì trẻ dễ bị tiêu chảy.
Trường hợp người mẹ phải đi làm, có thể vắt sữa và bảo quản cho trẻ ăn. Đựng sữa mẹ vắt ra trong cốc sạch, đậy nắp kín. Để sữa mẹ nơi thoáng mát ở nhiệt độ phòng (19-26 độ), sử dụng tốt nhất trong vòng 4 giờ (có thể để được 6-8 giờ); trong ngăn mát tủ lạnh (<4 độ C), sử dụng tốt nhất trong 4 ngày (có thể tới 8 ngày); trong ngăn đá tủ lạnh (-18 đến -20 độ C), sử dụng tốt nhất trong 6 tháng (có thể tới 12 tháng). Cho từ 60-120ml sữa vào một cốc (đủ ăn 1 lần) và ghi ngày giờ vắt sữa vào cốc.
Khi mang sữa ra khỏi tủ lạnh (nếu lấy từ ngăn đá cần rã đông bằng cách đưa sữa xuống ngăn mát tủ lạnh cho đỡ đông, rồi để ở nhiệt độ thường cho đến khi tan hết đá), để sữa ấm tự nhiên hoặc đặt vào chén nước ấm. Không làm ấm sữa mẹ bằng cách đun trên bếp hoặc cho vào lò vi sóng.
Khi nuôi con bú, điều trước tiên cần phải quan tâm là người mẹ cần được ǎn đủ, uống đủ, ngủ đủ. Khẩu phần ǎn cần cao hơn mức bình thường. Nên hạn chế các thức ǎn gia vị như ớt, hành, tỏi có thể qua sữa gây mùi khó chịu, trẻ dễ bỏ bú. Khi cho con bú, nên hạn chế dùng thuốc vì một số thuốc có thể qua sữa gây ngộ độc cho trẻ và làm giảm tiết sữa. Người mẹ cho con bú nên uống nhiều nước nhất là cháo, nước quả, sữa… (mỗi ngày khoảng một lít rưỡi đến hai lít).
Giữ cho tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ ít nhất 8 giờ mỗi ngày và tin tưởng mình có đủ sữa nuôi con. Cho trẻ bú nhiều lần, cả ban ngày và ban đêm. Cho trẻ ngậm bắt vú đúng thì trẻ sẽ bú đủ và mẹ sẽ tiết nhiều sữa hơn, tránh được nguy cơ tắc tia sữa và nứt chân núm vú (nứt cổ gà).
Nuôi con bằng sữa mẹ là phương pháp nuôi dưỡng tự nhiên và tối ưu nhất đối với sự phát triển của trẻ nhỏ, là biện pháp có thể tác động nhiều nhất đến sự sống còn trong 2 năm đầu đời của trẻ./.
Phạm Bích Mai – Trung tâm kiểm soát bệnh tật AG
(Theo tài liệu Nuôi dưỡng trẻ nhỏ của Bộ Y tế)
