Bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do vi-rút dại gây ra. Bệnh lây truyền từ động vật bị dại sang người qua vết cắn, vết cào, vết liếm. Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm vô cùng đáng sợ, vì khi đã lên cơn dại kể cả là động vật hay con người đều sẽ tử vong. Hàng năm, tại Việt Nam có hơn 70 người tử vong vì bệnh này. Trẻ em là nhóm có nguy cơ cao nhiễm vi rút dại vì lứa tuổi này thường vuốt ve và chơi đùa với các loại động vật như chó, mèo, …
Thời gian ủ bệnh dại ở người thông thường từ 30 – 90 ngày. Tùy thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn. Nếu số vết cắn nhiều, sâu, và vị trí cắn ở gần thần kinh trung ương, hoặc vùng giàu mạng lưới thần kinh như: đầu, mặt, cổ, mặt lưng của bàn tay, đầu chi, bộ phận sinh dục,… thì thời kỳ ủ bệnh sẽ ngắn hơn, nhưng hiếm gặp dưới 10 ngày và cũng không dài quá nhiều năm.
Các biểu hiện chính của bệnh dại trên người là:
Sợ nước, sợ gió, chỉ nhìn thấy hoặc nghe thấy tiếng nước chảy cũng gây tăng co thắt họng và rất đau. Tình trạng co thắt này tăng lên mỗi khi có kích thích vào các giác quan như: luồng gió nhẹ, ánh sáng, … Có thể có ảo giác, mất định hướng, vùng vẫy, cắn xé. Sốt tăng dần, vã mồ hôi, tăng tiết đờm dãi, biểu hiện bằng khạc nhổ, sùi bọt mép, co giật. Tất cả các triệu chứng trên xuất hiện thành từng cơn, ngày càng dày hơn, mạnh hơn. Bệnh nhân có thể có lúc tỉnh táo giữa các cơn. Các triệu chứng nặng dần lên và dẫn đến tử vong do ngừng thở và ngừng tim. Khi đã lên cơn dại hầu hết là tử vong gần như 100% (đối với cả người và động vật).
Tuy vậy, bệnh dại trên người có thể phòng và điều trị dự phòng bằng vắc xin và huyết thanh kháng dại cho những người có nguy cơ cao phơi nhiễm với vi rút dại. Do đó những người bị phơi nhiễm với động vật bị bệnh dai hoặc nghi mắc bệnh dại cần phải điều trị dự phòng ngay bằng vắc xin, huyết thanh kháng dại theo hướng dẫn của cán Bộ Y tế.
Cách phòng bệnh dại:
1. Người nuôi chó, mèo cần phải tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ và đúng lịch.
2. Khi bị chó, méo cắn, cào, liếm, người dân thật bình tĩnh xử trí cẩn thận theo các bước hướng dẫn sau đây:
– Đầu tiên rửa vết thương bằng nước và xà phòng đậm đặc liên tục trong khoảng thời gian 10-15 phút. Nếu không có xà phòng, có thể rửa ngay vết thương bằng nước sạch dưới vòi nước chảy liên tục 15 phút. Đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả để giảm thiếu nguy cơ mắc bệnh dại khi bị động vật cắn, cào.
– Sau đó, tiếp tục rửa vết thương bằng cồn iot hoặc povidine 10% để giảm thiểu số lượng vi rút dại tại vết cắn. Ngoài ra, có thể sử dụng các chất sát trùng khác như : rượu, cồn, xà phòng các loại để rửa vết thương ngay sau khi bị cắn/cào. Không nên băng kín vết thương và sau đó:
– Đưa nạn nhân đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và đi tiêm vắc xin phòng dại kịp thời là cách ngăn ngừa không để nguy cơ bị bệnh dại.
Để phòng, chống bệnh dại, Khi bị chó mèo cắn, cào, liếm, tuyệt đối không tự lấy nọc tại nhà theo các phương pháp dân gian, hay mời những thầy lang về nhà để chữa trị. Các cách điều trị sai lầm này đã dẫn đến những cái chết đầy thương tâm, đau đớn và đáng tiếc./.
Bs. Nguyễn Văn Bảy – Trung tâm Y tế huyện Tri Tôn
