Mỗi năm xuân về, nhà nhà đều tích trữ thực phẩm sử dụng tết. nếu chọn lựa không đúng, bảo quản sai cách sẽ dẫn đến ngộ độc thực phẩm, làm mất vui đầu năm. Vì vậy, để phòng tránh ngộ độc thực phẩm mọi người cần biết một số điều sau:
- An toàn bắt đầu từ đọc nhãn sản phẩm thực phẩm.
- Cách đọc nhãn
Trước khi mua một loại thực phẩm nào, nhất là thực phẩm đóng hộp, nên dành ra ít phút để xem xét, đọc kỹ nhãn hiệu trước khi quyết định mua. Cách đọc nhãn:
Đối với Thực phẩm tươi sống, thực phẩm có thời gian sử dụng ngắn dưới 10 ngày, bắt buộc trên nhãn phải ghi ngày giờ đóng gói, phải ghi rỏ ngày, tháng và năm hết hạn sử dụng.
Thực phẩm có thể lưu trữ lâu hơn, thì nhãn phải ghi: “ngày tháng đóng gói”, “ngày tháng sản xuất”; “hạn sử dụng”, “sử dụng đến ngày” hoặc “hạn bảo quản” hoặc sử dụng tốt nhất trước.
Còn ghi “hạn sử dụng“, “sử dụng đến ngày”, “hạn bảo quản” là quy định ghi thời gian tối thiểu có thể để bày bán, tính từ ngày đóng gói, bảo quản theo điều kiện đã ghi trên nhãn. Quá thời hạn đó người tiêu dùng phải vứt bỏ, không nên sử dụng.
Trên nhãn ghi là “sử dụng tốt nhất trước ngày” thì qua ngày đó người tiêu dùng có thể sử dụng được nhưng chất lượng không tốt nhất, nếu mua thì cần cân nhắc vì chất lượng của sản phẩm bạn mua đã giảm.
Vì vây, các bà nội trợ không được nhầm lẫn giữa hai nhãn “hạn sử dụng” – “sử dụng đến ngày” – “hạn bảo quản” và “sử dụng tốt nhất trước ngày”.
- Không nên mua
Hộp thực phẩm đã bị phồng. Lỗi này thường gặp ở các hàng quá hạn dùng hay hàng kém chất lượng. Khi hộp chứa bị phồng tức là thức ăn bên trong đã ‘thiu’ và vi khuẩn đã phát sinh trong đó. Các loại hay gặp là: nước trái cây đóng hộp, phô-mai tươi, sữa chua (yaourt)….
Sản phẩm chế biến từ sữa và các hàng thức ăn chế biến ăn ngay (xúc xích, thịt hun khói, các loại chế biến sẵn) không để trong tủ mát. Những loại thực phẩm này bắt buộc phải giữ mát, lạnh, do đó không nên mua các loại thực phẩm này khi nơi bán không bảo quản bằng tủ mát.
Các loại thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh đã quá hạn. Cần xem kỹ hạn dùng, loại thực phẩm này có thể gây ngộ độc thức ăn khi quá hạn dùng.
Các loại thực phẩm đông lạnh hay giữ lạnh bị để ngoài chỗ bảo quản. Quy định chung thường là các loại thức ăn này phải nằm lệch xuống dưới hay vào trong mép tủ lạnh 5cm.
Bao bì và túi đựng thực phẩm có dấu xé hoặc dán lại. Có thể thức ăn bên trong đã bị hỏng, hoặc mất chất lượng.
- An toàn từ Bảo quản và chế biến thực phẩm đúng cách.
– Bảo quản lạnh, đông thực phẩm tươi sống đúng nhiệt độ theo hướng dẫn. như cá tươi, thịt tươi bảo quản từ 4 độ C đến 4,5 độ C chỉ 1 – 2 ngày; -18 độ C (ngăn đá) thì được 10 – 20 ngày; trứng gà 5 độ C đến 8 độ C được vài tháng; …
– Bảo quản thực phẩm đã nấu chín. Từ 0 độ C đến 4 độ C được 1-2 ngày.
– Không để thức ăn đã nấu chín hơn 2 giờ ở trong phòng, quá 2 giờ cần nấu lại.
– Cần làm lạnh nhanh các thức ăn đã chế biến và thức ăn dễ ôi thiu ở nhiệt độ dưới 5 độ C.
– Hâm nóng lại thực phẩm đã chế biến đến nhiệt độ trên 60 độ C trước khi ăn.
– Không giữ thức ăn quá lâu, kể cả ở trong tủ lạnh.
- Bảo quản thực phẩm khô
Lạp xường, vịt lạp, khô nai hay những món có dầu mỡ… nên treo nơi khô ráo, bao bọc bên ngoài một lớp giấy thấm dầu để hút bớt dầu mỡ. Không treo những món này gần bếp lò, nơi phát ra sức nóng và tránh xa các loại cá khô, mực khô để khỏi nhiễm mùi.
Từng loại thuỷ sản khô cũng phải treo riêng. Tốt nhất phía trên cùng treo các loại cá không tẩm gia vị, rồi tới cá có tẩm gia vị, rồi đến lạp xường.
Nước tương, nước mắm sử dụng lâu hay bị ướt do có muối bên ngoài, nên phải để chỗ khô thoáng.
Gia vị nếm sẵn như vị lẩu, canh chua, bún riêu, bột nêm… dùng không hết nên bỏ trong lọ, đậy kín nắp cho thêm gói hút ẩm hoặc lót vài miếng giấy thấm.
Dầu ăn: tránh để gần chỗ nắng, nhiệt độ cao, nên để nơi thoáng mát. Không đựng dầu trong những vật dụng bằng kim loại, nhất là đồng.
- An toàn từ nấu chín và chế biến đúng cách
- Nấu chín đúng cách
Nấu chín kỹ thực phẩm, đặc biệt là thịt, thịt gia cầm, trứng và hải sản.
Các thức ăn như canh, các món hầm cần đun nóng đạt đến nhiệt độ 70 độ C. Lý tưởng nhất là dùng một nhiệt kế để đo nhiệt độ.
Đối với thịt và thịt gia cầm, nước luộc phải trong, không còn màu hồng.
Hâm kỹ lại thức ăn đã nấu.
Nấu chín kỹ thức ăn có thể diệt được hầu hết các vi sinh vật nguy hiểm. Chỉ cần nấu thức ăn đến nhiệt độ 70 độ C là đủ an toàn để tiêu thụ. Với các loại thức ăn như thịt xay, thịt nướng, thịt tảng lớn và gia cầm để nguyên con, cần nấu chín hơn.
Các món kho hay nấu như thịt heo kho hột vịt, cá lóc hay măng hầm chân giò, khổ qua dồn thịt, bắp cải cuốn thịt… nên nấu vừa đủ ăn trong 2 – 3 bữa,
Thức ăn không hâm quá 2 lần, vì mất nhiều chất dinh dưỡng, vừa tạo các chất có hại.
Các món chiên quay, rôti… nên chứa trong lọ thủy tinh chứa ngập dầu mỡ đặt trong ngăn mát của tủ lạnh có thể bảo quản cả tuần. Khi ăn lấy vừa đủ phần cần ăn rồi hâm nóng lại.
- Chế biến đúng cách thực phẩm khi nấu nướng
Thức ăn nấu nướng lâu sẽ mất nhiều vitamine tan trong nước, vitamine tan trong dầu.
Luộc thức ăn trong chốc lát ít mất sinh tố hơn hầm nhừ
Cho thực phẩm vào luộc hay nấu khi nước sôi.
Nên luộc rau quả lẫn vỏ, hay chỉ gọt ngay trước khi luộc.
Tránh bỏ thuốc muối (bicarbonate de soude) để giữ màu xanh khi luộc rau.
Dùng càng ít nước để luộc càng tốt.
Nên dùng luôn cả nước luộc.
Tránh khuấy trộn nhiều lần thức ăn trong khi nấu.
Tránh sự hâm đi hâm lại nhiều lần.
Nên dùng thức ăn trong lúc còn nóng, tránh để nguội lạnh rồi mới dùng.
Không dùng gạo xay quá trắng và vo quá kỹ khi nấu cơm.
Không nên chắc bỏ nước cơm vì mất đi sinh tố B.
- Để riêng biệt thực phẩm sống và chín”
Để riêng các loại thịt tươi sống, thịt gia cầm và hải sản với các loại thực phẩm khác.
Dùng các thiết bị và dụng cụ riêng như dao và thớt khi chế biến thực phẩm tươi sống.
Bảo quản thực phẩm sống và chín trong các dụng cụ chứa đựng riêng biệt.
- An toàn bằng giữ vệ sinh
Vi sinh vật (VSV) nguy hiểm có mặt rộng khắp trên đất, trong nước, ở động vật và con người, mặt khác nó truyền qua tay người, khăn lau, các dụng cụ nấu ăn (nhất là ở thớt), chỉ cần một sự tiếp xúc thoáng qua là VSV lây sang thực phẩm và gây bệnh. Do vậy chúng ta giữ vệ sinh:
Rửa tay trước khi tiếp xúc với thực phẩm và thường xuyên giữ sạch tay trong quá trình chế biến thực phẩm.
Rửa tay sau khi đi vệ sinh.
Cọ rửa và làm vệ sinh toàn bộ bề mặt tiếp xúc và dụng cụ sử dụng chế biến thực phẩm.
Bảo đảm khu chế biến thực phẩm và thực phẩm không bị côn trùng, sâu bọ, súc vật và các loại động vật khác xâm phạm.
- An toàn từ Sử dụng nguồn nước sạch và nguồn nguyên liệu an toàn
Sử dụng nước sạch hoặc xử lý nước để đảm bảo an toàn.
Chọn thực phẩm tươi, nguyên.
Chọn những thực phẩm đã được chế biến an toàn, như sữa thanh trùng.
Rửa kỹ rau quả, nhất là loại để ăn sống.
Không dùng thực phẩm đã quá hạn sử dụng.
Cần bổ sung nguyên liệu./.
Bác sĩ Lê Minh Uy – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật An Giang
