Từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát cho đến nay, đã giết chết hơn 6,2 triệu người trên toàn thế giới, để lại hậu quả rất nặng nề, làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế, xã hội, sự cung ứng toàn cầu và làm đảo lộn mọi sinh hoạt bình thường của con người. Nước ta cũng bị ảnh hưởng nặng nề của đại dịch COVID-19, nhưng Nhà nước ta sớm có những giải pháp phòng, chống dịch kịp thời, hiệu quả nên đã khống chế và đầy lùi dịch, chuyển sang giai đoạn bình thường mới, đại dịch COVID-19 được kiểm soát, nhưng dịch vẫn còn diễn biến khá phức tạp và có nguy cơ bùng phát trở lại khi có nhiều biến thể mới xuất hiện, do đó mọi người dân không nên chủ quan, phải thực hiện đúng các khuyến cáo hiện hành về phòng, chống (PC) dịch bệnh COVID-19 của Bộ Y tế.
Hiện nay, tình hình bệnh Sốt xuất huyết (SXH) ở nước ta đang có xu hướng gia tăng nhất là các tỉnh, thành phố phía Nam, nguyên nhân do mùa mưa đến sớm, thời tiết nóng ẩm tạo thuận lợi cho muỗi Vằn gây bệnh SXH phát sinh nhanh. An Giang là tỉnh có số ca mắc SXH cao, đứng thứ 2 sau thành phố Hồ Chí Minh và có nguy cơ cao bùng phát dịch SXH nếu không triển khai các giải pháp PC dịch bệnh hiệu quả và kịp thời.
Tính từ đầu năm đến ngày 28/4/2022, toàn thành phố Long Xuyên đã có 199 ca mắc SXH (tăng 288% so với cùng kỳ năm 2021: 199/69), đứng hàng thứ 5/11 huyện thị trong tỉnh An Giang. Khi bị nhiễm COVID-19 có thể nguy hiểm, còn mắc thêm bệnh SXH thì càng nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, mọi người cần quan tâm PC các loại dịch bệnh, trong đó SXH cũng là bệnh rất nguy hiểm do bệnh diễn biến bất thường, bệnh từ nhẹ chuyển sang nặng rất nhanh và có thể đi đến tử vong nếu không phát hiện sớm và nhập viện trễ.
Bệnh SXH xảy ra quanh năm, thường tăng cao vào những tháng mùa mưa, do có liên quan đến những vật chứa nước trong ở trước, trong và xung quanh nhà của người dân có nhiều lăng quăng của muỗi Vằn, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát thành dịch. Hàng năm có tỷ lệ người lớn và trẻ em tuổi học đường mắc bệnh SXH và nhập viện rất cao. Nguyên nhân xảy ra bệnh SXH là do tồn tại lăng quăng và muỗi Vằn ở trong nhà dân và cộng đồng, trong trường học, trụ sở, cơ quan, xí nghiệp,… có trữ nước để sử dụng tại các địa bàn dân cư.
Muỗi Vằn cái đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước mưa, nước ngọt, nước sinh hoạt như bồn, phuy, lu, khạp… không có nắp đậy kín hoặc ở các vật phế thải xung quanh nhà như chai lọ vỡ, hộp lon, vỏ xe cũ, vỏ dừa, hốc cây, chân tủ chén,… trứng muỗi phát triển thành lăng quăng rồi thành muỗi, muỗi trưởng thành chích hút máu người đang bị bệnh SXH hoặc hút máu người khỏe có mang mầm bệnh sẽ làm lây truyền nhanh mầm bệnh SXH ra cộng đồng. Muỗi Vằn không đẻ trứng ở nước ao tù, nước hôi thối, nước ống cống.
Tất cả mọi người, ai cũng có thể diệt lăng quăng được dễ dàng ít tốn kém nhưng phòng bệnh SXH có hiệu quả cao nhất, nếu để lăng quăng trở thành muỗi thì diệt muỗi khó khăn hơn và tốn kém nhiều hơn.
Qua khảo sát đối với những nhà có người thân mắc bệnh SXH đều phát hiện có muỗi Vằn và lăng quăng sinh sống trong nhà hoặc những nhà xung quanh gần người bệnh có lăng quăng, muỗi Vằn. Nếu mọi gia đình không tiêu diệt lăng quăng, muỗi Vằn trong nhà của mình một cách triệt để, thì bệnh SXH vẫn còn tồn tại, trước tiên bệnh SXH có thể xảy ra cho người thân trong nhà có lăng quăng, có muỗi Vằn, sau đó bệnh lây lan ra những nhà lân cận và có nguy cơ bùng phát thành dịch lớn bất cứ lúc nào.
Để phòng bệnh SXH tốt nhất, ít tốn kém và có hiệu quả cao. Ngành Y tế khuyến cáo đến tất cả mọi người dân phải thường xuyên thực hiện những nội dung PC bệnh SXH như đậy kín nắp các dụng cụ chứa nước khi chưa dùng đến, thả cá 7 màu hoặc cá thia thia vào các bồn nước để ăn hết lăng quăng; tránh bị muỗi chích, người lớn và trẻ em nên mặc quần áo dài, nên ngủ mùng kể cả ban ngày, thoa thuốc chống muỗi chích, xông khói; diệt muỗi bằng cây vợt điện, bình xịt mini diệt muỗi, đốt nhang trừ muỗi; đặc biệt là mỗi hộ gia đình, mỗi chủ nhà, trụ sở, cơ quan nhà nước hãy nhớ tiêu diệt hết lăng quăng ở tất cả các dụng cụ chứa nước trong nhà, trong trụ sở cơ quan mỗi tuần một lần; người chủ nhà có thể thay đổi dụng cụ chứa nước như thay bồn bê tông chứa nước bằng thùng nhựa để dễ tiêu diệt lăng quăng hơn;…
Khi bệnh nhân bị sốt hoặc sốt cao đột ngột từ 01 đến 03 ngày đầu tiên khó nhận biết được bệnh gì đang mắc phải, vì vậy tốt nhất nên đưa bệnh nhân đến ngay cơ sở y tế nhà nước, để được khám phát hiện bệnh sớm, điều trị kịp thời, không để quá muộn. Cả cộng đồng cần quan tâm và thực hiện thường xuyên hàng tuần (ít nhất từ 01-02 lần) hoạt động diệt lăng quăng và diệt muỗi Vằn và để PC dịch bệnh SXH, không để dịch bệnh lây lan trong cộng đồng, nhất là tránh để xảy ra đồng mắc cùng lúc nhiều dịch bệnh nguy hiểm trên một người, ví dụ như đồng mắc COVID-19 và SXH. Vì sức khỏe của cộng đồng, chúng ta hãy cùng nhau thực hiện tốt thông điệp sau: “Diệt lăng quăng, diệt muỗi vằn để phòng, chống dịch bệnh Sốt xuất huyết”.
Bs. Nguyễn Văn Khanh
Khoa Khám bệnh, TTYT Tp. Long Xuyên
