Minh Hải – Khoa TT-GDSK, TT.KSBT An Giang
Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức nhằm giúp cho người dân “Tiết kiệm khi trẻ, giúp khỏe khi già”. BHXH tự nguyện được quy định cụ thể trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 về đối tượng, chế độ, điều kiện hưởng lương hưu, mức đóng, phương thức đóng và các chính sách hỗ trợ người dân khi tham gia BHXH tự nguyện.
Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện được quy định tại Khoản 4, Điều 2, Luật BHXH năm 2014 là công dân từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đều có thể tham gia BHXH tự nguyện. Như vậy các đối tượng tham gia bao gồm: người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng trước ngày 01/01/2018, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng từ ngày 01/01/2018 trở đi; người hoạt động không chuyên trách ở thôn, ấp, bản, sóc, làng, tổ dân phố, khu phố; người lao động giúp việc gia đình; người tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ không hưởng tiền lương; xã viên không hưởng tiền lương, tiền công làm việc trong hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; người nông dân, người lao động tự tạo việc làm bao gồm những người tự tổ chức hoạt động lao động để có thu nhập cho bản thân và gia đình; người lao động đã đủ điều kiện về tuổi đời nhưng chưa đủ điều kiện về thời gian đóng để hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về BHXH; người tham gia khác.
Chế độ khi tham gia BHXH tự nguyện được quy định tại Khoản 2, Điều 4, Luật BHXH năm 2014, gồm có 2 chế độ là hưu trí và tử tuất, cụ thể: Hưởng lương hưu hàng tháng; nhận trợ cấp một lần; trợ cấp mai táng; trợ cấp tuất một lần; được cấp thẻ bảo hiểm y tế trong thời gian hưởng lương hưu.
Điều kiện hưởng lương hưu khi tham gia BHXH tự nguyện được quy định tại Điều 73, Luật BHXH năm 2014 như sau:
- Người lao động hưởng lương hưu khi có đủ các điều kiện sau đây:
- a) Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi.
- b) Đủ 20 năm đóng BHXH trở lên.
- Người lao động đã đủ điều kiện về tuổi theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 73 nhưng thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm thì được đóng cho đến khi đủ 20 năm để hưởng lương hưu.
Mức đóng BHXH tự nguyện được quy định tại Khoản 1, Điều 78, Luật BHXH năm 2014, như sau: Mức đóng hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn. Năm 2021, mức thu nhập tháng được Nhà nước quy định mức thấp nhất bằng mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 700.000 đồng/tháng, khi đó mức đóng chỉ là 154.000 đồng/người/tháng và mức cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng (với mức lương cơ sở hiện tại là 1.490.000 đồng/tháng thì mức đóng là 6.556.000 đồng/người/tháng).
Việc quy định chính sách hỗ trợ cho người tham gia BHXH tự nguyện được căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế – xã hội, khả năng ngân sách nhà nước trong từng thời kỳ để quy định mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời điểm thực hiện chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH cho người lao động tham gia BHXH tự nguyện. Hiện nay, Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Cụ thể, với ba mức hỗ trợ: 30% đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ nghèo; 25% đối với hộ cận nghèo; và 10% đối với các đối tượng còn lại.
Phương thức đóng BHXH tự nguyện được quy định tại Khoản 2, Điều 78, Luật BHXH năm 2014, như sau: hằng tháng; 03 tháng một lần; 06 tháng một lần; 12 tháng một lần; một lần cho nhiều năm về sau với mức thấp hơn mức đóng hằng tháng hoặc một lần cho những năm còn thiếu với mức cao hơn mức đóng hằng tháng so với quy định tại Điều này.
Tóm lại, việc tham gia BHXH tự nguyện sẽ đem lại cơ hội cho người tham gia có được chính sách hưởng lương hưu khi về già khi đủ các điều kiện hưởng lương hưu theo quy định và hưởng các chế độ liên quan đến việc không may bị mất đi do bệnh tật, già yếu, tai nạn giao thông. Do đó, những đối tượng không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hãy tham gia BHXH tự nguyện ngay hôm nay./.
