Đại dịch COVID-19 đã lây lan và bùng phát mạnh trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, số người mắc và số người tử vong rất cao. Điều đó, đã gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống xã hội, giáo dục, kinh tế của mỗi quốc gia cũng như toàn cầu.
Để nhanh chóng ngăn chặn sự lây lan của dịch COVID-19, bên cạnh các biện pháp phòng ngừa tích cực như đeo khẩu trang, rửa tay, giữ khoảng cách an toàn thì việc sử dụng vắc-xin phòng ngừa chủ động càng ngày càng trở nên cấp bách.
Tại Việt Nam, chiến lược tiêm phòng vắc-xin sử dụng cho nhóm chống dịch tuyến đầu, nhóm tiếp theo là nhóm lao động thiết yếu – cung cấp dịch vụ và đặc thù công việc phải tiếp xúc nhiều người, sau đó mới tới nhóm người cao tuổi, có bệnh lý nền.
Để đảm bảo an toàn tiêm chủng, người tham gia tiêm chủng cần có sự chuẩn bị trước khi đi tiêm như tự đánh giá nguy cơ bản thân, nếu có nguy cơ mắc COVID-19 cần xét nghiệm để đảm bảo không bị nhiễm vi-rút. Nếu có bất cứ triệu chứng nào như sốt hoặc triệu chứng nhiễm trùng, cần thông báo cho y tế và không đến điểm tiêm chủng. Ngoài ra, nếu là người mắc các bệnh lý nền nặng/tiến triển, cần điều trị ổn định trước khi đi tiêm chủng bởi rất dễ xảy ra trùng hợp ngẫu nhiên và có thể đổ oan cho việc tiêm chủng. Tại thời điểm đi tiêm, người tham gia tiêm chủng cần thông báo đầy đủ cho y bác sĩ về tình trạng sức khỏe của bản thân bao gồm tiền sử bệnh tật, tiền sử dị ứng với bất cứ tác nhân nào, đặc biệt là dị ứng với liều tiêm vắc-xin COVID trước đó.
Trong buổi tiêm, cần tuân thủ các quy định theo hướng dẫn của cán bộ y tế, đeo khẩu trang, tránh chạm vào các vị trí công cộng. Phối hợp cùng cán bộ tiêm chủng kiểm tra nhãn lọ nếu được yêu cầu. Khi ngồi, cần quay mặt về hướng khác với hướng có cán bộ y tế. Cung cấp đầy đủ thông tin khi được yêu cầu và kiểm tra lại phiếu xác nhận tiêm chủng khi được trao lại.
Sau khi tiêm xong, cần ở lại điểm tiêm chủng để được cán bộ y tế tư vấn và theo dõi ít nhất 30 phút. Thông báo ngay cho cán bộ y tế nếu thấy có bất có bất thường xảy ra với cơ thể. Lưu ý các dấu hiệu khó chịu, buồn nôn, phát ban, sưng tại chỗ tiêm có thể là các biểu hiện của phản ứng dị ứng.
Sau khi về nhà, người được tiêm chủng cần theo dõi sức khỏe bản thân ít nhất 2 ngày. Những điểm cần lưu ý bao gồm các dấu hiệu tại chỗ như sưng, nóng, đỏ tại nơi tiêm (chú ý tuyệt đối không đắp bất cứ thứ gì vào nơi tiêm). Theo dõi thân nhiệt, cặp nhiệt độ khi sốt, sử dụng thuốc hạ sốt đúng liều lượng và theo dõi đáp ứng với thuốc hạ sốt. Nếu phát hiện bất thường về sức khỏe, phải báo ngay cho nhân viên y tế để được tư vấn và xử lý kịp thời. Các dấu hiệu nguy cơ bao gồm: sốt cao trên 39oC, khó hạ nhiệt độ, hoặc sốt kéo dài hơn 24 giờ; co giật; phát ban; tinh thần khó chịu, kích thích vật vã, lừ đừ, …; khó thở hoặc khi có biểu hiện bất thường khác về sức khỏe, cần đến ngay cơ sở y tế.
Phiếu xác nhận tiêm chủng cần được lưu giữ cẩn thận và mang đến điểm tiêm khi đi tiêm mũi tiếp theo. Mặc dù, những phản ứng có thể xảy ra khi tiêm vắc-xin phòng COVID-19 không phổ biến, nhưng với đối tượng được tiêm lại là người có bệnh lý nền thì việc cẩn trọng trong giám sát sức khỏe là hết sức cần thiết, để tránh những rủi ro không đáng có. Mọi thông tin về sức khỏe sau tiêm cần cung cấp cho cán bộ y tế, để công tác theo dõi phản ứng sau tiêm đánh giá đúng về đặc điểm của vắc-xin cũng như góp phần giúp ngành Y tế kịp thời có những điều chỉnh cần thiết liên quan đến vắc-xin và tiêm chủng.
Vắc-xin COVID-19 giúp cho hệ miễn dịch nhận ra và chống lại vi rút gây bệnh, do đó có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi mắc COVID-19 hoặc nếu mắc chỉ có biểu hiện bệnh nhẹ. Hãy tiêm vắc-xin bất kể đã từng mắc COVID-19 hay chưa, vì hiện nay chúng ta chưa biết được sau khi khỏi bệnh, cơ thể sẽ được bảo vệ trong bao lâu. Thậm chí ngay sau khi vừa khỏi bệnh, vẫn có khả năng mắc COVID-19 trở lại, mặc dù rất hiếm./.
Bs. Huỳnh Thị Thùy Linh – TTYT Tp. Châu Đốc
