Trong những năm gần đây, xu hướng kết hôn muộn, mang thai muộn ngày càng phổ biến ở Việt Nam. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới mức sinh mà còn tác động tiêu cực tới sức khỏe sinh sản của phụ nữ.
Nguyên nhân chính khiến nhiều phụ nữ kết hôn muộn, sinh con muộn xuất phát từ áp lực công việc, học tập và nhu cầu ổn định tài chính trước khi lập gia đình. Bên cạnh đó, các chi phí như sinh hoạt, nuôi dạy con, nhà ở, y tế, giáo dục ngày càng cao cũng khiến nhiều cặp đôi trì hoãn việc sinh con. Theo nghiên cứu, hiện nay, trung bình mỗi phụ nữ Việt Nam chỉ sinh khoảng 1,91 con, thấp hơn mức 2,1 con cần thiết để duy trì dân số ổn định. Đáng chú ý, tại các nơi tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ, con số này chỉ còn khoảng 1,47 con/phụ nữ và độ tuổi trung bình lần đầu lập gia đình đã vượt ngưỡng 30 tuổi. Từ đó, xu hướng sinh ít con và kết hôn muộn đang trở thành thách thức lớn đối với công tác dân số và sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai.
Khi phụ nữ mang thai muộn phải đối mặt với nhiều nguy cơ: Vô sinh do trứng kém chất lượng, đứt gãy nhiễm sắc thể tạo ra những “quả trứng lỗi” không thể thụ thai; sảy thai hoặc thai lưu trong ba tháng đầu do hoàng thể suy yếu và cơ thể không đủ hormone duy trì thai kỳ. Nếu thai vượt qua giai đoạn đó, các biến chứng sản khoa vẫn có thể xảy ra ở thời kỳ tiếp theo như thai chậm phát triển trong tử cung, tăng huyết áp, tiền sản giật, rau bong non. Ở những trường hợp có thai kèm u xơ tử cung, nguy cơ dọa sinh non, băng huyết sau sinh hay ngôi thai bất thường gây đẻ khó cũng tăng lên đáng kể. Ngoài ra, hệ lụy phổ biến ở phụ nữ mang thai lớn tuổi là nguy cơ dị tật bẩm sinh như trẻ có thể mắc hội chứng Down hay các bất thường nhiễm sắc thể giới tính. Từ đó gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng dân số.
Bên cạnh đó, mức sinh thấp kéo dài dẫn đến nhiều hệ lụy: Lao động giảm, thiếu lao động, kinh tế trì trệ… Việc này sẽ gây ra tình trạng nhập cư lao động để bù đắp thiếu hụt. Từ đó sẽ dẫn đến xung đột về văn hóa, tôn giáo, sắc tộc; pha loãng bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời hình thành các thế hệ thanh niên 3 không: không kết hôn, không sinh con, không thấy có trách nhiệm khi dân tộc tự tiêu vong. Bên cạnh đó, dân số già khiến quỹ hưu trí chịu áp lực lớn: Người hưởng lương hưu ngày càng nhiều, trong khi người đóng góp giảm, làm quỹ chi trả bị mất cân đối. Ngoài ra, mức sinh thấp còn dẫn đến lãng phí đầu tư xã hội, hàng chục triệu căn nhà dư thừa, nhiều trường học không còn học sinh. Hệ quả là nguy cơ khủng hoảng nợ công, vỡ quỹ hưu trí, mất cân đối an sinh xã hội và lãng phí đầu tư hạ tầng, gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế”.
Ngày nay đã có nhiều phương pháp hỗ trợ cho phụ nữ mang thai muộn. Nếu có kế hoạch sinh con thì cần khám để tầm soát bệnh lý mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch, gan, thận, rối loạn chuyển hóa; đồng thời xây dựng chế độ ăn khoa học tiêm phòng các bệnh Rubella, cúm, sởi, quai bị. Với những người đã mang thai, việc khám thai định kỳ, siêu âm sớm từ tuần 7-8, xét nghiệm NIPT từ tuần 9-10, siêu âm đo độ mờ da gáy ở tuần 12, sàng lọc tiền sản giật… là vô cùng quan trọng. Với những phụ nữ chưa sẵn sàng, có thể bảo tồn khả năng sinh sản bằng cách trữ trứng hoặc trữ phôi. Y học hiện đại có kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như bơm tinh trùng vào buồng tử cung hay thụ tinh trong ống nghiệm cũng mang lại kết quả viên mãn cho người hiếm muộn./.
Võ Hồng Phỉ – TYT xã Đông Hòa
