Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe tâm thần là trạng thái hoàn toàn thoải mái về mặt tinh thần, giúp con người nhận biết được năng lực của bản thân, có thể đối mặt với những căng thẳng thông thường trong cuộc sống, làm việc hiệu quả và đóng góp cho cộng đồng. Sức khỏe tâm thần không chỉ đơn thuần là việc không mắc các rối loạn tâm thần.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10/2026, chiến dịch phát động với chủ đề: “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất”. Chủ đề này nhấn mạnh khía cạnh khoa học – tâm lý: Việc lắng nghe trực tiếp từ những người từng trải qua rối loạn tâm thần là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp các nhà chuyên môn, gia đình và xã hội cải thiện chất lượng chẩn đoán, điều trị và hỗ trợ tinh thần.
Để nhận biết biểu hiện tâm thần, mỗi người cần chú ý quan sát bản thân và người thân khi xuất hiện các dấu hiệu tâm thần kéo dài từ 2 tuần trở lên như sau:
Về mặt cảm xúc: thường xuyên lo âu, buồn bã kéo dài, dễ cáu gắt hoặc mất khả năng cảm nhận niềm vui;
Đối với tư duy và hành vi: Giảm tập trung, giảm trí nhớ, thu mình, cách ly gia đình và bạn bè hoặc mất hứng thú với các hoạt động yêu thích, phụ thuộc vào các chất kích thích;
Về mặt thể chất: Rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, đột ngột thay đổi khẩu vị…
Theo khuyến cáo từ Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, giải pháp chăm sóc và nâng cao sức khỏe tâm thần như sau:
Lắng nghe và chia sẻ: Tôn trọng và lắng nghe ý kiến, tạo không gian an toàn để người gặp khó khăn về tâm lý được trải lòng mà không bị phán xét hay định kiến. Gia đình cần kiên trì giúp đỡ để người gặp khó khăn tâm lý không bi quan chán nản. Không nên cưỡng ép, giận dữ, nên dịu dàng hướng dẫn họ trong giao tiếp, ứng xử cũng như trong hướng dẫn thực hiện công việc hàng ngày.
Duy trì lối sống lành mạnh: Làm việc, học tập, thư giãn và nghỉ ngơi hợp lý, đảm bảo giấc ngủ, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, thường xuyên tập thể dục, giữ gìn vệ sinh để tăng cường sức khoẻ…
Thăm khám kịp thời và can thiệp y tế: Khi các triệu chứng ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt và công việc, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần hoặc các bệnh viện chuyên khoa Sức khỏe Tâm thần để thăm khám và điều trị hiệu quả.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần là hành trình của toàn xã hội. Hãy mở lòng chia sẻ và sẵn sàng lắng nghe để không ai phải đơn độc đối mặt với những tổn thương tinh thần./.
(Nguồn tham khảo: Công văn 452/BVTTTW1-CĐT ngày 21/9/2026 của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 & Tài liệu chiến dịch WMHD 2026 của WHO)
Hứa Thị Nữ
Khoa TT-GDSK – TT.KSBT An Giang
