Sắt là một khoáng chất thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong vệc tạo hemoglobin – thành phần của hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Khi cơ thể không được cung cấp đủ sắt trong thời gian dài, quá trình sản xuất hồng cầu bị ảnh hưởng dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt. Đây là dạng phổ biến nhất trên thế giới và có thể gặp ở mọi lứa tuổi.
Nguyên nhân gây thiếu sắt
– Chế độ ăn thiếu thực phẩm giàu sắt như: thịt đỏ, gan, hải sản, trứng, các loại đậu và rau lá xanh đậm;
– Nhu cầu sắt tăng cao ở phụ nữ mang thai, trẻ em đang phát triển và thanh thiếu niên;
– Mất máu kéo dài do kinh nguyệt nhiều, xuất huyết tiêu hóa hoặc sau phẫu thuật;
– Giảm hấp thu sắt do các bệnh lý đường tiêu hóa hoặc sau phẫu thuật cắt dạ dày.
Dấu hiệu nhận biết thiếu máu do thiếu sắt
Ở giai đoạn đầu, tình trạng thiếu sắt thường không có biểu hiện rõ ràng. Khi thiếu máu tiến triển, người bệnh có thể gặp các triệu chứng sau:
– Mệt mỏi, suy nhược, giảm khả năng tập trung;
– Da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt;
– Chóng mặt, đau đầu;
– Khó thở khi gắng sức, tim đập nhanh;
– Móng tay giòn, tóc khô và dễ gãy rụng;
– Một số trường hợp có cảm giác thèm ăn những chất không phải thực phẩm như đá lạnh hoặc đất.
Ai có nguy cơ cao?
Một số nhóm đối tượng dễ bị thiếu máu do thiếu sắt hơn, bao gồm:
– Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt là người có kinh nguyệt nhiều;
– Phụ nữ mang thai và đang cho con bú;
– Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và trẻ vị thành niên;
– Người ăn chay nếu khẩu phần ăn không xây dựng hợp lý;
– Người mắc bệnh lý đường tiêu hóa hoặc mất máu mạn tính.
Hậu quả của thiếu máu do thiếu sắt
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thiếu máu do thiếu sắt có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe như:
– Giảm hiệu suất học tập và làm việc;
– Suy giảm khả năng miễn dịch, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng;
– Ở phụ nữ mang thai sẽ làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân và các biến chứng thai kỳ;
– Ở trẻ em sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ.
Phòng ngừa thiếu sắt
Để giảm nguy cơ thiếu máu do thiếu sắt, mỗi người nên:
– Duy trì chế độ ăn đa dạng, tăng cường thực phẩm giàu sắt như thịt bò, gan, cá, hải sản, trứng, đậu, rau bina và các hoại hạt;
– Kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, ổi, kiwi… để tăng hấp thu sắt;
– Hạn chế uống trà hoặc cà phê ngay sau bữa ăn vì có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt;
– Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao;
– Chỉ bổ sung viên sắt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế khi có chỉ định.
Do đó, thiếu sắt là nguyên nhân hàng đầu gây thiếu máu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị nếu được phát hiện sớm. Một chế độ dinh dưỡng cân đối, theo dõi sức khỏe định kỳ và bổ sung sắt đúng cách sẽ góp phần duy trì lượng hồng cầu khỏe mạnh, giúp cơ thể luôn tràn năng lượng và giảm nguy cơ mắc các biến chứng do thiếu máu./.
Phan Nguyễn Thu Hồng
Khoa TT-GDSK – TT KSBT An Giang
