Trong bối cảnh hiện nay, khi tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử ngày càng được cảnh báo rộng rãi, công tác phòng, chống thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế hay các cơ quan chức năng, mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình. Gia đình – tế bào của xã hội – giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhận thức, thói quen và hành vi lành mạnh cho mỗi cá nhân, nhất là trẻ em và thanh thiếu niên.
Trước hết, gia đình là môi trường đầu tiên và gần gũi nhất giúp trẻ nhận biết đúng đắn về tác hại của thuốc lá. Thông qua sự giáo dục của cha mẹ, ông bà, trẻ em sẽ hiểu rằng hút thuốc lá không chỉ gây hại cho bản thân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người xung quanh, đặc biệt là nguy cơ hít phải khói thuốc thụ động. Những lời giải thích đơn giản, phù hợp với lứa tuổi, kết hợp với các ví dụ thực tế sẽ giúp trẻ hình thành thái độ rõ ràng: nói không với thuốc lá. Bên cạnh đó, hành vi của người lớn trong gia đình có tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến nhận thức của trẻ. Cha mẹ chính là tấm gương sống động nhất. Nếu người lớn không hút thuốc, hoặc quyết tâm cai thuốc lá, trẻ sẽ có xu hướng noi theo và hình thành lối sống lành mạnh. Ngược lại, nếu trẻ thường xuyên chứng kiến người thân hút thuốc trong nhà, nguy cơ các em tò mò, bắt chước và dần dần trở thành người hút thuốc là rất cao. Vì vậy, xây dựng môi trường gia đình không khói thuốc là yếu tố then chốt trong phòng, chống thuốc lá.
Gia đình cũng đóng vai trò hỗ trợ, động viên những thành viên đang hút thuốc cai nghiện. Việc cai thuốc lá là một quá trình khó khăn, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm cao. Sự quan tâm, chia sẻ, khích lệ từ người thân sẽ giúp người hút thuốc vượt qua cám dỗ, giảm căng thẳng và duy trì quyết tâm từ bỏ thuốc lá. Đồng thời, gia đình có thể chủ động tìm hiểu, tiếp cận các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá để đồng hành hiệu quả hơn.
Trong giai đoạn hiện nay, khi các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong giới trẻ, vai trò của gia đình càng trở nên cấp thiết. Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng các sản phẩm này ít độc hại hơn, trong khi thực tế chúng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Gia đình cần chủ động cập nhật thông tin, nâng cao nhận thức và kịp thời định hướng cho con em trước những thông tin sai lệch, quảng cáo hấp dẫn trên mạng xã hội. Ngoài ra, mỗi gia đình cần tích cực hưởng ứng các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá, như không hút thuốc tại nơi công cộng, không mua bán, sử dụng thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Việc duy trì những quy tắc này trong đời sống hằng ngày không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn góp phần xây dựng cộng đồng văn minh, an toàn.
Gia đình giữ vai trò nền tảng và quyết định trong công tác phòng, chống thuốc lá. Mỗi gia đình hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực: nói không với thuốc lá, xây dựng môi trường sống không khói thuốc, giáo dục con em và hỗ trợ nhau cai nghiện. Khi từng gia đình cùng chung tay, chúng ta sẽ tạo nên một xã hội khỏe mạnh, không khói thuốc vì tương lai của chính mình và các thế hệ mai sau./.
Hồng Ngát
Khoa TT-GDSK-TT.KSBT An Giang
