Hằng năm, ngày 2 tháng 4 được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ (World Autism Awareness Day) nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về rối loạn phổ tự kỷ, đồng thời thúc đẩy việc phát hiện sớm, can thiệp sớm và tăng cường sự hòa nhập cho trẻ. Đây là dịp để các cơ quan y tế, giáo dục và toàn xã hội cùng chung tay hỗ trợ trẻ tự kỷ và gia đình, góp phần tạo dựng môi trường phát triển toàn diện, bình đẳng và thân thiện cho mọi trẻ em.
Rối loạn phổ tự kỷ – rối loạn phát triển ngày càng được quan tâm
Autism Spectrum Disorder (ASD) hay rối loạn phổ tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh xuất hiện sớm trong thời thơ ấu, đặc trưng bởi những khó khăn trong giao tiếp, tương tác xã hội và hành vi lặp lại hoặc hạn chế. Theo World Health Organization, ước tính khoảng 1% trẻ em trên thế giới mắc rối loạn phổ tự kỷ. Trong những năm gần đây, tỷ lệ trẻ được chẩn đoán tự kỷ có xu hướng gia tăng, một phần do nhận thức của cộng đồng và hệ thống y tế ngày càng phát triển.
Tự kỷ có thể biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau. Một số trẻ chỉ gặp khó khăn nhẹ trong giao tiếp xã hội, trong khi một số trẻ khác cần sự hỗ trợ đặc biệt trong học tập và sinh hoạt hằng ngày. Các dấu hiệu của tự kỷ thường xuất hiện sớm trước 3 tuổi, phổ biến như: trẻ ít giao tiếp bằng mắt, không phản ứng khi được gọi tên, chậm nói hoặc mất kỹ năng ngôn ngữ đã có, ít tương tác với người khác, thích chơi một mình, có các hành vi lặp lại như vỗ tay, xoay đồ vật. Nhận biết sớm các dấu hiệu này giúp trẻ được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.
Thực trạng rối loạn phổ tự kỷ tại Việt Nam
Tại Việt Nam, tỷ lệ trẻ tự kỷ có xu hướng tăng nhanh, ước tính khoảng 1–2%, tương đương xu hướng chung trên thế giới và ngày càng được xã hội quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, nhiều trẻ vẫn được phát hiện muộn do phụ huynh chưa nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường trong phát triển. Việc chậm phát hiện và can thiệp có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, học tập và hòa nhập xã hội của trẻ. Các chuyên gia khuyến cáo can thiệp sớm trước 3 tuổi là giai đoạn vàng giúp trẻ cải thiện khả năng phát triển.
Phát hiện sớm – Can thiệp sớm giúp trẻ cải thiện khả năng phát triển
Hiện nay chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn tự kỷ, tuy nhiên can thiệp sớm và phù hợp có thể giúp trẻ cải thiện đáng kể kỹ năng giao tiếp, hành vi và khả năng hòa nhập. Sự phối hợp giữa gia đình, nhân viên y tế, giáo viên và cộng đồng giữ vai trò quan trọng trong hiệu quả can thiệp. Ngành y tế khuyến cáo phụ huynh theo dõi các mốc phát triển của trẻ, đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu chậm phát triển hoặc nghi ngờ tự kỷ, đồng thời tăng cường tương tác, trò chuyện và không kỳ thị trẻ.
Phát hiện sớm – Can thiệp sớm – Đồng hành cùng trẻ tự kỷ chính là chìa khóa giúp trẻ có cơ hội phát triển tốt hơn và hòa nhập với cộng đồng.
Ngày 2/4 là dịp để mỗi chúng ta cùng lan tỏa thông điệp nhân văn:
“Thấu hiểu để sẻ chia – Chung tay xây dựng môi trường thân thiện và hòa nhập cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ”
Đào Nguyễn Hương Giang
Bệnh viện Sản – Nhi Kiên Giang
